UWAGA! Strona korzysta z plików cookies przy statystykach i logowaniu. Pliki te pomagają w funkcjonowaniu strony. "Ciasteczka", których używamy są bezpieczne i nie mają szkodliwego wpływu na Twój komputer. Odwiedzając nasz serwis zgadzasz się na ich przyjmowanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności
AKTUALNOŚCI O PROJEKCIE REGULAMIN PLAN ZADAŃ TERMINARZ NAGRODY POMOCE FAQ WYNIKI KONTAKT  

TRADYCYJNE ODMIANY DRZEW OWOCOWYCH

W CZWARTEJ EDYCJI PROJEKTU SADZIMY CZEREŚNIE  

PLIKI DO POBRANIA:

 

TRADYCYJNE ODMIANY

CZEREŚNI

 

TRADYCYJNE ODMIANY

ŚLIW

 

TRADYCYJNE ODMIANY

GRUSZ

 

TRADYCYJNE ODMIANY

JABŁONI

ŚLIWY - Odmiany tradycyjne
pdf do pobrania pdf do pobrania pdf do pobrania pdf do pobrania

 

 

Stare odmiany drzew owocowych

 

Lista odmian drzew owocowych, która były uprawiane w Polsce jest bardzo długa. Mamy nadzieję, że wasza praca pozwoli poszerzyć wiedzę o odmianach, które u nas występują. Poniżej zamieszczamy literaturę, która pozwoli Wam wybrać odpowiednie odmiany do mini sadu oraz rozpoznać odmiany w czasie waszych badań. Przykładowa lista starych odmian pochodzi z programu rolnośrodowiskowo-klimatycznego Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi,  Pakiet 3. Zachowanie sadów tradycyjnych odmian drzew owocowych, z którego niektórzy rolnicy korzystają, chroniąc i zakładając sady przydomowe. Jako kryterium wieku odmiany przyjęto, że pojawiła się ona na ziemiach polskich do połowy XX wieku.

Zamieściliśmy również opisy  zwane pomologicznymi (oficjalny opis odmiany) dla kilku najbardziej popularnych odmian grusz i jabłoni. Takie opisy znajdziecie w tzw. pomologiach jak również w poniżej wymienionych atlasach i poradnikach.

 

Literatura przedmiotu

Sobieralska R. 2004 Poradnik sadowniczy starych odmian drzew owocowych. Towarzystwo Przyjaciół Dolnej Wisły.

Hodun G., M. Hodun 2015.Podręczny atlas dawnych odmian gruszy, śliwy, czereśni i wiśni. Towarzystwo Przyjaciół Dolnej Wisły.

Przybyła A. A. (redakcja) 2016.  Dawne odmiany gruszy uprawiane w Polsce. Podręczny atlas. Towarzystwo Przyjaciół Dolnej Wisły.

Pająkowski J. (redakcja) 2016. Dawne odmiany wiśni, czereśni i śliwy uprawiane w Polsce . Zespół Parków Krajobrazowych Chełmińskiego i Nadwiślańskiego.

Hodun M., G. Hodun 2016 Atlas dawnych odmian jabłoni . Towarzystwo Przyjaciół Dolnej Wisły.

Przybyła A. A. (redakcja) 2017. Dawne odmiany jabłoni uprawiane w Polsce. podręczny atlas. Zespół Parków Krajobrazowych Chełmińskiego i Nadwiślańskiego.

 

Przykładowe stare odmiany drzew owocowych

Odmiany jabłoni – przykłady:  Ananas Berżenicki, Antonówka Półtorafuntowa, Aporta, Babuszkino, Beforest, Berner Rosen, Boiken, Bukówka, Cellini, Cesarz Aleksander (Aporta), Cesarz Wilhelm, Charłamowska, Cukrówka Litewska (Białe Słodkie), Cyganka, Cytrynówka, Czarnodrzewne, Czarnoguz, Czeskie Panieńskie, Dobry Kmiotek, Filippa, Gaskońskie Szkarłatne, Glogierówka, Gloria Mundi, Grafsztynek Czerwony, Grafsztynek Inflancki, Grafsztynek Prawdziwy, Grahama Jubileuszowe, Grochówka, Gruchoty, Jakub Lebel, Jonathan, Kalwila Czerwona Jesienna, Kalwila Letnia Fraas’a, Kandil Sinap, Kantówka Gdańska, Kardynalskie, Koksa Pomarańczowa, Korobówka, Kosztela, Kronselska, Królowa, Królowa Renet, Krótkonóżka Królewska, Książę Albrecht Pruski, Książęce, Kuzynek Buraczek, Landsberska, Malinowa Oberlandzka, Mank’s Kϋchenapfel, Montwiłłówka, Niezrównane Peasgooda, Ontario, Oliwka Czerwona, Oliwka Inflancka, Papierówka Słodka, Pąsówka, Pepina Linneusza, Pepina Parkera, Pepina Ribstona, Piękna z Barnaku, Piękna z Boskoop, Piękna z Herrnhut, Piękna z Rept, Rajewskie, Rarytas Śląski, Reneta Ananasowa, Reneta Baumana, Reneta Blenheimska, Reneta Gwiazdkowa, Reneta Kanadyjska, Reneta Karmelicka, Reneta Kasselska, Reneta Kulona, Reneta Muszkatołowa, Reneta Orleańska, Reneta Sudecka, Reneta Szampańska, Reneta Szara, Reneta Złota, Reneta Zuccalmaglio, Różanka Polska, Różanka Wirgińska, Ryszard Żółty, Signe Tillisch, Starking, Strumiłłówka, Suislepper, Sztetyna Czerwona, Sztetyna Zielona, Śmietankowe, Titówka, Truskawkowe Nietschnera, Węgierczyk, Złotka Kwidzyńska, Złota Szlachetna, Zorza, Żeleźniak

 

Odmiany grusz – przykłady: Amanlisa, Bera Boska, Bera Diela, Bera Liońska, Bera Szara, Bera Ulmska, Bergamota Czerwona Jesienna,Bojka, Cukrówka, Cytrynówka, Diuszesa Wczesna, Dobra Ludwika, Dobra Szara, Dr Jules Guyot, Dziekanka Lipcowa, Dziekanka Jesienna, Flamandka, Józefinka, Kalebasa Płocka, Kongresówka, Król Sobieski, Księżna Elza, Napoleonka, Owsianka, Panienka, Paryżanka, Patawinka, Pomarańczówka, Proboszczówka, Pstrągówka, Pstrągówka Zimowa, Salisbury, Tongrówka, Urbanistka, Winiówka Francuska, Żyfardka

 

Odmiany czereśni : Bladoróżowa, Czarna Późna, Dönissena Żółta, Gubeńska, Gubińska Czarna, Kanarkowa, Kassina, Kozerska,Kunzego, Lotka Trzebnicka, Merla, Miodówka, Przybrodzka, Sercówka Nieszawska, Wczesna Riversa, Wolska

 

Odmiany wiśni: Hiszpanka, Hortensja, Książęca, Minister Podbielski, Pożóg 29, Szklanka Wielka, Wczesna Ludwika, Włoszakowice,Wróble, Wiśnie odroślowe lokalne.

 

Odmiany śliw: Brzoskwiniowa, Fryga, Kirka, Lubaszka, Mirabelka z Nancy, Renkloda Zielona, Węgierka Łowicka

 

W zakładce POMOCE zamieściliśmy rekomendowaną przez specjalistów z Instytutu Ogrodnictwa ze Skierniewic listę odmian.

Polecane są do naszego projektu jako dobre do uprawy "amatorskiej" tj. bez stosowania zabiegów chemicznych. Przydatność tych odmian wynika z odporności (lub małej podatności) na rodzime choroby takie jak parch jabłoni, mączniak, choroby drewna, które potrafią zdziesiątkować sady bez zastosowania programu ochronnego.

 

CZEREŚNIE

Informacje ogólne

 

Czereśnie należą do rodziny różowatych – Rosaceae Juss., podrodziny śliwowatych – Pruinodae Focke, rodzaju śliwa – Prunus L. i podrodzaju wiśnia – Cerasus (Mill.) Focke. Odmiany uprawne czereśni wywodzą się z gatunku Prunus avium L.(czereśnia ptasia), który rośnie dziko w Azji mniejszej, na Kaukazie i w Europie z wyjątkiem jej terenów północnych i północno-wschodnich.

 

Pierwsze wzmianki o czereśniach pochodzą z około 300 roku p.n.e. Jednak z badań archeologicznych przeprowadzonych w  Szwajcarii i we Francji wynika, że znane były już w Neolicie, około 4 – 5 tysięcy lat temu. Czereśnia już w XVI wieku była dość często uprawiana w ogrodach przyklasztornych przez zakonników angielskich, francuskich i hiszpańskich.

 

Drzewa czereśni dorastają do około 20 m wysokości. Tworzą wzniesione lub rozłożyste korony złożone z grubych, sztywnych konarów. Gałęzie pokryte są licznymi krótkopędami, na których zawiązują się pąki kwiatowe. Liście są duże, ząbkowane, odwrotnie jajowate, ostro zakończone. Kwiaty białe pięciokrotne, zebrane w baldachach po 2 do 5, z licznymi pręcikami i jednym słupkiem. Okres kwitnienia przypada w końcu kwietnia i trwa zazwyczaj od 10 do 12 dni. Owoce najwcześniejszych odmian dojrzewają po 5 tygodniach od kwitnienia, a najpóźniejszych po 12 tygodniach. Odmiany są obcopłodne i samoniezgodne. Oznacza to, że do wytworzenia owoców wymagają pyłku z innej odmiany i nie mogą zapylać się własnym pyłkiem.

 

Owoce z reguły są kuliste, najczęściej o masie około 8 – 12 g, w różnych odcieniach koloru żółtego i czerwonego do brązowego i prawie czarnego, lub żółte z różowym rumieńcem. Ze względu na rodzaj miąższu dzielone są na sercówki i chrząstki. Owoce o miękkim, delikatnym miąższu nazywane są sercówkami, a o zwartym miąższu - chrząstkami.

 

Wymagania klimatyczne i glebowe

 

Czereśnia jest gatunkiem mało wytrzymałym na mróz. W czasie surowych zim, wraz ze spadkiem temperatury poniżej - 25ºC, drzewa zwykle przemarzają. Najczęściej jednak uszkodzeniom ulegają pędy jednoroczne i pąki kwiatowe.

 

Ze względów termicznych do uprawy czereśni nadają się tereny południowo-zachodniej Polski, gdzie zimy są stosunkowo łagodne, a okres wegetacji długi. Sady czereśniowe powinno zakładać się na miejscach położonych wyżej niż okoliczne tereny. Najlepsze są łagodne wzniesienia lub zbocza niewysokich wzgórz. Wymagania glebowe i wodne czereśni zależą przede wszystkim od rodzaju podkładki na jakiej szczepione są drzewka. Na podkładkach siewki czereśni ptasiej, będą dobrze rosły i owocowały nawet na glebach piaszczystych, ale o gliniastym podglebiu. Niezależnie, jednak od podkładki czereśnia nie znosi gleb suchych i piaszczystych, ale również źle rośnie na glebach zlewnych, podmokłych, zimnych.

   

Sadzenie czereśni

 

Czereśnie sadzimy jesienią albo wiosną, przed fazą nabrzmiewania pąków. Sadzenie w późniejszym terminie niesie ryzyko uszkodzenia oczek, z których nie wybiją nowe pędy, co opóźni proces formowania korony. Większość odmian rośnie bardzo silnie, dlatego sadzi się je w rozstawach 7 x 5, 6 x 4 albo 5 x 3 m, w zależności od wybranej formy korony. Odmiany szczepione na podkładkach karłowych wytwarzają płytsze systemy korzeniowe, dlatego mają większe wymagania wodne oraz pokarmowe i należy sadzić je przy podpórkach.  

 

Czereśnie – wartości odżywcze

 

Wartość odżywcza czereśni zależy od koloru skórki i miąższu. Czym są ciemniejsze, tym większa jest ich wartość odżywcza. Najzdrowsze są te czereśnie o krwistoczerwonej, wręcz bordowej barwie. Takie owoce mają najwięcej antocyjanów – związków, które działają korzystnie na komórki nerwowe powodując zmniejszenie stresu tlenowego wywołanego przez wolne rodniki, dzięki czemu mogą chronić komórki nerwowe przed uszkodzeniem. W 100 g jest aż 250 mg tego barwnika, a dla porównania – w truskawkach tylko 35 mg.

Cóż takiego dobrego jest w czereśniach? Owoce czereśni zawierają - tłuszcze, białko, węglowodany, błonnik, cukry, kwasów organiczne, minerały i witaminy.

Owoce są również bogatym źródłem minerałów takich jak: chlor, cynk, fosfor, magnez, miedź, siarka, sód, wapń i żelazo. W czereśniach znajdziemy aż 225 mg%/100 g owoców - potasu, dlatego owoce te korzystnie wpływają na układ krążenia oraz nerki. Zawierają też dość duże ilości jodu – zalecanego przy problemach z tarczycą − którego jest więcej niż w niektórych rybach morskich. Są również źródłem wielu witamin,  m.in. A, witamin z grupy B (witamina B1, B2, B3, B5, B6, B9 i  B12),C ,E oraz K.

 

Czereśnie mogą być spożywane na surowo, ale i jako przetwory oraz mrożonki. Doskonale nadają się na dżemy, kompoty, musy, kisiele, galaretki i czereśnie kandyzowane, będące dekoracją ciast i deserów. Czereśnie mogą być także marynowane w occie i podawane jako dodatek do pasztetów i mięs. Sporządza się z nich likiery i syropy. Jest to wyśmienity dodatek do lodów, sałatek, placków, naleśników i płatków śniadaniowych. Czereśnie świetnie łączą się z innymi owocami i z czekoladą.

 

OPISY WYBRANYCH ODMIAN CZEREŚNI

BLADORÓŻOWA  

 

Synonimy:  Miodówka Jasna, Früheste bunte, Guigne Rouge et blanche, Różowa miękka.

 

Pochodzenie:  Odmiana nieznanego pochodzenia. Była rozmnażana m.in. w Szkółkach Braci Hoser już w 1900 r., a opisał prof. E. Jankowski w 1928 roku.

 

Drzewo:  Rośnie silnie lub bardzo silnie. Tworzy potężną, szeroko stożkowatą, średnio zagęszczona koronę. Kwitnie wcześnie, pąki kwiatowe są dość wytrzymałe na mróz. W okres owocowania wchodzi średnio wcześnie. Owocuje bardzo obficie i regularnie. Drzewo na mróz bardzo wytrzymałe i odporne na raka bakteryjnego. Ma niewielkie wymagania glebowe.

 

Zapylacze:  Büttnera Czerwona, Kassina, Hedelfińska.

 

Owoce:  Duże lub średniej wielkości, około 4 – 6 g, sercowate, spłaszczone po stronie szwu, jakby nieco wydłużone. Skórka jasnokremowo-żółta z żywym bladokarminowym lub bladoróżowym rumieńcem z przeświecającymi, delikatnymi, jaśniejszymi kreseczkami i kropkami, cienka, lekko przeźroczysta, lśniąca. Szypułka dość długa i gruba, ale wiotka. Zagłębienie szypułkowe średniej szerokości i średniej głębokości. Miąższ kremowy, miękki, bardzo soczysty, słodki i smaczny, dobrze oddzielający się od pestki. Sok jasny, bezbarwny. Pestka mała, pękata, nieco wydłużona.

  

Dojrzewanie owoców:  Owoce dojrzewają w drugiej połowie czerwca.

 

Przydatność odmiany:  Owoce bardzo delikatne, deserowe i na kompoty. Ze względu na dużą wytrzymałość na mróz, obfite i regularne owocowanie oraz małe wymagania uprawowe polecana jest do nasadzeń przydomowych.

 

 

BÜTTNERA CZERWONA, syn. Poznańska

Synonimy:  Büttners Späte Rote Knorpelkkirsche, Bigarreau Rouge Tardil de Büttner, Bitnera Późna Czerwona, Emperor Francis, Royal Ann, Melonenkirsche.

 

Pochodzenie.  Odmiana została wyhodowana w Niemczech (Halle) w 1795 roku przez C.G. Büttnera.

 

Drzewo.  Rośnie silnie, tworzy dużą, kulistą koronę. Liście duże, eliptyczne, ostro piłkowane, pod spodem na nerwach słabo owłosione. Wegetację rozpoczyna dość wcześnie. Kwitnie wcześnie.

 

Zapylacze:  Dönissena Żółta, Fromma Czarna, Hedelfińska, Kassina Wczesna, Kunzego, Marchijska, Poznańska i Różowa Wielka.

 

W okres owocowania wchodzi wcześnie, owocuje corocznie, obficie. Drzewo niezbyt wytrzymałe na mrozy, kwiaty dość wytrzymałe na przymrozki wiosenne. Wymaga gleb żyznych, przepuszczalnych, ciepłych, o korzystnych warunkach wodnych.

 

Owoce.  Duże, około 7 g, błyszczące, szeroko sercowate, płytką bruzdą. Skórka żółtawa, w pełni dojrzałości od strony słonecznej prawie cała brązowo czerwona, z czerwonymi punktami i prążkami. Szypułka długa, mocna. Zagłębienie szypułkowe szerokie i płytkie. Miąższ twardy, żółtawy, mało soczysty, słodki, z lekką goryczką, smaczny. Pestka owalno jajowata, pękata.

 

Dojrzewanie owoców.  Przypada na 5-6 tydzień dojrzewania czereśni, czyli na przełomie czerwca i lipca.

 

Przydatność odmiany.  Owoce bardzo dobrze znoszą transport. Doskonale nadają się do spożycia na surowo, jak i na przetwory (kompoty). W czasie dreszczów owoce pękają. Jest jedną z najlepszych odmian. Nadaje się do ogródków działkowych (ale tylko na podkładkach skarlających), sadów przydomowych oraz wielkotowarowych. Dobrze rośnie na siewce czereśni ptasiej, jak i na antypce.

 

 

CZARNA PÓŹNA

Synonimy: Bigarreau de Saint-Marguerite, Grosse schwarze Knorpelkirsche, Czarna najpóźniejsza, Wielka czarna hiszpańska, Velká černá chrupka.

 

Pochodzenie : Odmiana bardzo stara, prawdopodobnie pochodzenia francuskiego. Opisana po raz pierwszy przez Charles’a Etienne w 1540 roku.

 

Drzewo: Rośnie silnie, koronę tworzy wyniosłą, kulistą dość luźną. Gałęzie niezbyt grube, średniej długości, brunatnobrązowe . Liście eliptyczne, średniej wielkości, o brzegach podwójnie piłkowanych, pod spodem rzadko owłosione. Kwitnie dość wcześnie.

 

Zapylacze: Dönissena Żółta, Różowa Wielka, Hedelfińska, Kassina Wczesna, Kunzego, Poznańska i Marchijska.

 

W okres owocowania wchodzi późno, ale owocuje regularnie i obficie. Jest dość wytrzymałe na mrozy. Ma duże wymagania co do gleby. Nie należy jej uprawiać na glebach słabych i o słabych stosunkach wodnych.

 

Owoce: Duże lub bardzo duże, o średniej wadze około 6 g, szeroko sercowate, tępo zakończone, wyraźnie spłaszczone po stronie szwów. Bruzda szypułkowa przebiega od szypułki do szczytu owocu, silnie zaznaczona, bardzo szeroka, płytka. Skórka ciemnobrązowo czerwona, w pełni dojrzałości czarno czerwona. Szypułka dość krótka, silna, zielona, nieco brązowawa. Zagłębienie szypułkowe dość płytkie, szerokie. Ślad posłupkowy ordzawiono, w dość głębokim , małym zagłębieniu. Miąższ zwarty, ciemnoczerwony z czerwonymi żyłkami, chrząstkowaty, bardzo soczysty, o doskonałym słodkim lekko słodkawym smaku. Pestka mała, trochę dłuższa niż szersza, owalnojajowata.

 

Dojrzewanie owoców: Owoce dojrzewają w szóstym tygodniu dojrzewania czereśni, czyli na przełomie czerwca i lipca.

 

Przydatność odmiany: Owoce doskonałe do konsumpcji, jak na przetwory. Nadaje się do wszystkich typów sadów. Może być szczepiona na czereśni ptasiej i antypce.

 

 

DÖNISSENA ŻÓŁTA

 

Synonimy: Dönissens gelbe Knorpelkirsche, Donissen’s Yellow, Bigarreau Dönissen, Dönissenova žlutá polo chrupka, Biała Denisena, Weisskirsche, Trześnia żółta.

 

Pochodzenie. Odmiana pochodzenia niemieckiego z okolic Guben. Odkryta przez Dönissena w 1820 roku jako przypadkowa siewka.

 

Drzewo. Rośnie silnie. Tworzy koronę początkowo wzniesioną, później rozłożystą, o częściowo zwisających gałęziach. Liście eliptyczne lub odwrotnie jajowate, o brzegach ostro, podwójnie piłkowanych, od spodu rzadko owłosione. Kwitnie bardzo późno jako jedna z ostatnich odmian .

 

Zapylacze: Büttnera Czerwona, Czarna Późna, Hedelfińska, Kassina Wczesna, Kunzego i Poznańska.

 

Wcześnie wchodzi w okres owocowania. Owocuje obficie i regularnie. Jest bardzo wytrzymałe na mróz. Kwiaty mało wrażliwe na przymrozki wiosenne. Może być uprawiana na każdym rodzaju gleby.

 

Owoce. Średniej wielkości, około 4 – 5 g, szeroko sercowate, o czubku szeroko zaokrąglonym. Skórka błyszcząca, nieco przeźroczysta, jasnożółta, w pełni dojrzałości ciemnożółta, od strony nasłonecznionej złocistożółta. Szypułka cienka, długa, jasnozielona. Zagłębienie szypułkowe płytkie, szerokie, niezbyt duże. Ślad posłupkowy w niewielkim zagłębieniu. Pestka jajowata, pękata, prawie zawsze z ostrym szpicem. Miąższ żółto kremowy, mało soczysty, zwarty, słodki, niekiedy ze słabą goryczką, smaczny, dość dobrze odchodzący od pestki. Sok niezabarwiony.

 

Dojrzewanie owoców. Odmiana bardzo późna, dojrzewająca w szóstym tygodniu dojrzewania czereśni, przeważnie w drugiej połowie lipca. W czasie deszczów masowo pękają i gniją. Źle znoszą transport.

 

Przydatność odmiany. Owoce nadają się szczególnie na przetwory, zwłaszcza na kompoty, mniej polecane jako deserowe. Odmiana polecana jako amatorska na terenie całego kraju do sadów przydomowych i działkowych.

 

DROGANA ŻÓŁTA  

Synonimy:  Drogan’s gelee Knorpelkirsche, Bigarreau Jaune de Dragans, Drogan’s Yellow Bigarreau, Grosse guigne blanche, Droganova polochrupka,Woskowa.

 

Pochodzenie.  Odmiana pochodzenia niemieckiego. Wyhodowana przez ogrodnika Drogana w Guben  w 1819 roku. Opisana w 1860 r. przez J. Oberdiecka.

 

Drzewo.  Rośnie silnie, tworzy koronę luźną, szerokostożkowatą, o gałęziach grubych, sztywnych, odchodzących  pod kątem ostrym od pnia. Liście duże lub bardzo duże, eliptyczne wydłużone, jasnozielone, nieregularnie ząbkowane. Ogonki liściowe grube i dość długie, delikatnie zaróżowione. Jest bardzo wytrzymałe na mróz i mało podatne na choroby, a szczególnie na raka bakteryjnego. Bardzo wcześnie wchodzi w okres owocowania. Owocuje regularnie i obficie.

 

Zapylacze:  Büttnera Czerwona, Hedelfińska, Kunzego, Schneidera Późna.

 

Owoce.  Duże lub bardzo duże (6 -7g), szerokosercowate, zaokrąglone, regularne. Zagłębienie szypułkowe szerokie, miseczkowate, płytkie. Skórka delikatna, gładka, błyszcząca, jasnożółta, od strony słonecznej złocistożółta. Strona szypułkowa nieco spłaszczona. Miąższ jasnożółty, dość twardy, o bezbarwnym soku, bardzo soczysty, słodki, lekko kwaskowaty, bardzo smaczny. Pestka duża, krótka, pękata, o licach szeroko jajowatych, zaokrąglonych.

 

Dojrzewanie owoców.  Odmiana bardzo późna, dojrzewająca w szóstym tygodniu dojrzewania czereśni, przeważnie w drugiej połowie lipca. Owoce silnie pękają w czasie deszczów.

 

Przydatność odmiany.  Doskonałe owoce deserowe , ale i polecane na konfitury, kompoty i susz. Bardzo dobrze znoszą transport. Zaletą odmiany jest również duża wytrzymałość na mróz i z tego względu może być zalecana do nasadzeń w najzimniejszych regionach Polski. Jedyną wadą odmiany jest pękanie owoców w czasie deszczów.  

 

 

HEDELFIŃSKA

Synonimy: Hedelfinger, Geante d’Hedelfingen, Bigarreeau Noir d’Hedelfingen, Chlepfer, Erdbeerkirsche, Hedelfinger Riesenkirsche, Nussdorfer Schwarze, Rote Firstler, Schöne von Aaren, Wasserkirsche, Olbrzymia hedelfińska, Czarna najlepsza.

 

Pochodzenie. Odmiana prawdopodobnie pochodzenia niemieckiego z miejscowości Hedelfingen w Wirtenbergii z połowy XIX w.

 

Drzewo. Rośnie silnie. Tworzy koronę jajowatą, dość gęstą, z nieco zwisającymi gałązkami. Liście duże, eliptyczne lub odwrotnie jajowate, o brzegach podwójnie piłkowanych, pod spodem owłosione. Kwitnie średnio wcześnie. Kwiaty na przymrozki dość wytrzymałe.

 

Zapylacze: Büttnera Czerwona, Dönissena Żółta, Kassina Wczesna, Kunzego, Czarna Późna, Poznańska.

 

W okres owocowania wchodzi późno, owocuje jednak obficie i corocznie. Ma małe wymagania glebowe oraz jest dość wytrzymałe na mróz.

 

O woce. Duże lub bardzo duże, około 7 – 8 g, owalne, spłaszczone na biegunach, po bokach dość płaskie, o słabo zaznaczonej bruździe. Skórka błyszcząca, ciemnobrązowo-wiśniowa, prawie czarna, z delikatnymi jasnoczerwonymi punktami. Szypułka dość długa, średniej grubości, jasnozielona, czasami lekko zaróżowiona.. Zagłębienie szypułkowe wąskie, głębokie. Ślad posłupkowy mało widoczny. Pestka duża, jajowata, wydłużona, u góry nieco spłaszczona. Miąższ ciemnoczerwony, wyraźnie ciemniejszy przy pestce, prawie chrząstkowy, bardzo soczysty, winno słodki, bez goryczki, bardzo smaczny, źle oddzielający się od pestki. Sok ciemny, barwiący.

 

Dojrzewanie owoców. Odmiana bardzo późna. Owoce dojrzewają w końcu piątego i w szóstym tygodniu dojrzewania czereśni, przeważnie w drugiej połowie lipca. Owoce niezbyt odporne na pękanie w czasie deszczów. Dobrze znoszą transport.

 

Przydatność odmiany. Owoce wybitnie deserowe, ale również doskonałe na przetwory. Jest mało wymagająca co do gleby, więc może być polecana nie tylko do sadów wielkotowarowych, ale również do ogródków przydomowych i na działki.

 

JABOULAY

Synonimy: Żabula, Liońska, Ramon Oliva, Lyons, Bigarreau Jaboulay, Lyonska rana.

 

Pochodzenie. Odmiana francuska znaleziona jako przypadkowa siewka przez szkółkarza Jaboulay w 1822r.

 

Drzewo. Rośnie bardzo silnie. Tworzy koronę nieregularną, rozłożystą, luźną, o silnych, długich, powyginanych gałęziach. Liście eliptyczne, ostro piłkowane, od spodu na nerwach rzadko owłosione. Niezbyt wcześnie wchodzi w okres owocowania. W młodości owocuje nieco słabiej, później dość obficie. Na mróz dość wytrzymałe. Na choroby mało podatne. Kwitnie o średniej porze lub średnio późno.

 

Zapylacze: Büttnera Czerwona, Różowa Wielka, Marchijska, Czarna Późna, Hedelfińska, Kassina Wczesna, Kunzego i Poznańska.

 

Owoce. Duże lub nawet bardzo duże, około 5 – 7 g, tępo sercowate, lekko spłaszczone przy nasadzie szypułki. Dość wyrównane, co do kształtu i wagi. Zagłębienie szypułkowe szerokie. Szew brzuszny wyraźny, na wypukłym żebrze. Skórka ciemnoczerwona, lśniąca, pokryta licznymi drobnymi, jaśniejszymi cętkami. Miąższ czerwony, półchrząstkowy, soczysty, dość zwarty, smaczny. Pestka duża, nieco wydłużona, o licach jajowatych. Szypułka przeważnie długa.

 

Dojrzewanie owoców. Owoce dojrzewają nierównomiernie, w końcu drugiego i na początku trzeciego tygodnia dojrzewania czereśni, czyli w II dekadzie czerwca. Są wrażliwe na pękanie.

 

Przydatność odmiany. Ze względu na wczesną porę dojrzewania owoców, ich wielkość i łatwość transportu odmiana ta może być polecana do uprawy w większych sadach produkcyjnych, sadach przydomowych oraz ogródkach działkowych.

 

KANARKOWA

Pochodzenie. Stara odmiana nieznanego pochodzenia. Być może, że jest to odmiana polska. Kanarkowa była kiedyś bardzo często spotykana w sadach dworskich oraz szczególnie chętnie sadzona w alejach przydrożnych.

 

Drzewo. Rośnie silnie lub nawet bardzo silnie. Tworzy koronę szeroko stożkowatą, często z przewodnikiem i skierowanymi ku górze gałęziami. Jest dość wytrzymałe na mróz i średnio odporne na raka bakteryjnego. W okres owocowania wchodzi średnio wcześnie, owocuje bardzo obficie, corocznie.

 

Owoce. Średniej wielkości, niekiedy duże, około 4 – 5 g, jakby nieco wydłużone, sercowate. Czubek dość ostry, ze śladem posłupkowym na szczycie. Skórka przeświecająca, jasnożółta bez śladu rumieńca. Miąższ delikatny, bardzo soczysty, miodowo słodki, smaczny. Szypułka dość długa, jasnozielona. Pestka średniej wielkości, wydłużona, o licach jajowatych, spłaszczonych.

 

Dojrzewanie owoców. Owoce dojrzewają w trzecim tygodniu dojrzewania czereśni. W czasie deszczów bardzo pękają i masowo gniją. Źle znoszą transport.

 

Przydatność odmiany. Kanarkowa może być polecanajedynie jako odmiana amatorska, szczególnie w chłodniejszych rejonach, do uprawy na własny użytek (doskonałe kompoty) i do sprzedaży na miejscu.

 

KASSINA

Synonimy: Kassins Frühe, Kassin’s Early Heart, Kassinova ranná srdcovka, Kassina Wczesna

 

Pochodzenie. Odmiana niemiecka, znaleziona przez Kassina w Werder pod Berlinem. Opisana w 1882 roku jako Kassins Frühe Herzkirsche.

 

Drzewo. Rośnie silnie. Tworzy koronę luźną, rozłożystą. Liście wydłużone, głęboko i ostro podwójnie ząbkowane. Na mróz dość wrażliwe, natomiast pąki kwiatowe dość wytrzymałe. Udaje się w cieplejszych rejonach na przepuszczalnych, lżejszych, a nawet piaszczystych glebach.

 

Zapylacze: Kunzego, Hedelfińska, Büttnera Czerwona i Schneidera Późna. W okres owocowania wchodzi wcześnie, owocuje regularnie i bardzo obficie.

 

Owoce. Dość duże, około 6 g, sercowate, przy szypułce spłaszczone, wierzchołek spiczasty. Bruzda wyraźna. Zagłębienie szypułkowe dość szerokie. Ślad posłupkowy często wyczuwalny jako drobny kolec. Skórka silnie błyszcząca czerwonobrązowa, cienka. Miąższ ciemnoczerwony, miękki, bardzo soczysty, dobrze oddzielający się od pestki, delikatnie kwaskowy, aromatyczny, bardzo smaczny. Pestka duża, pękata, zaokrąglona.

 

Dojrzewanie owoców . Owoce dojrzewają w trzecim tygodniu dojrzewania czereśni, czyli w II dekadzie czerwca.

 

Przydatność odmiany. Owoce deserowe, uważane za najsmaczniejsze wśród wczesnych odmian. Odmianę można polecać do sadów przydomowych, a nawet towarowych, ale tylko w cieplejszych regionach.

 

 

KUNZEGO

Synonimy: Kunzes Kirsche

 

Pochodzenie. Stara lokalna odmiana niemiecka. Przywieziona przez Kunzego z Nadrenii i rozpowszechniona w rejonie Wallhausen, w środkowych Niemczech. Opisana w latach 1903 i 1908 jako Kunzes Kirsche.

 

Drzewo. Rośnie silnie, tworzy koronę wysokorozłożystą o zwieszających się gałęziach. Liście wąskie i wydłużone, nieco łudkowato złożone wzdłuż nerwu głównego. Na mróz dość wytrzymałe i mało podatne na raka bakteryjnego. W okres owocowania wchodzi wcześnie, plonuje obficie, corocznie. Udaje się na glebach ciężkich, a najlepiej na głębokich i żyznych. Kwitnie średnio późno i cechuję ją dłuższy okres kwitnienia.

 

Zapylacze: Büttnera Czerwona, Dönissena Żółta, Hedelfińska, Kassina Wczesna i Poznańska.

 

Owoce. Średniej wielkości lub duże, około 4 – 5,5 g, szeroko sercowate z tępym czubkiem. Zagłębienie szypułkowe szerokie, płytkie. Ślad posłupkowy mały, w szerokim zagłębieniu. Szypułka średnio długa. Skórka lśniąca jasnożółta, pokryta karminowym rumieńcem, przez który prześwitują jaśniejsze kropki i kreski. Miąższ jasnożółty, dość ścisły, słodki, lekko aromatyczny, bardzo smaczny. Pestka jajowata do owalnej, gładka, dość duża, odstaje od miąższu.

 

Dojrzewanie owoców. Odmiana średnio wczesna. Owoce dojrzewają w trzecim tygodniu dojrzewania czereśni, o długim okresie dojrzałości zbiorczej. Dobrze znoszą transport.

 

Przydatność odmiany. Owoce bardzo wysokiej jakości, bardzo smaczne deserowe i na przetwory. Może być polecana do sadów przydomowych, ogródków działkowych oraz sadów produkcyjnych, ale szczepiona na podkładce skarlającej.

 

MARCHIJSKA

Synonimy: Früheste der Mark, Majówka, Majówka Pierwsza, Najwcześniejsza, Najwcześniejsza z Marchji.

 

Pochodzenie. Odmiana prawdopodobnie pochodzenia niemieckiego. Wyhodowana w Guben, a opisana w 1881 roku w ‘Pomologische Monatshefte”.

 

Drzewo. Rośnie silnie. Tworzy koronę szeroko stożkowatą, niekiedy kulistą. Gałęzie grube, bez skłonności do zwisania. Liście dość duże, ciemnozielone, jajowate, grubo piłkowane. Kwitnie bardzo wcześnie.

 

 

Zapylacze: Różowa Wielka, Büttnera Czerwona, Czarna Późna, Napoleona, Wczesna Riversa i Jaboulay.

 

W okres owocowania wchodzi wcześnie, owocuje średnio obficie i dość regularnie. Drzewa na mróz średnio wrażliwe. Udaje się na glebach lżejszych, przepuszczalnych i na ciepłych stanowiskach.

 

Owoce. Średniej wielkości lub małe, około 4 g, kulistosercowate, niewyrównane. Skórka czerwonoczarna, lśniąca, delikatnie kropkowana. Szypułka średniej długości, cienka. Zagłębienie szypułkowe szerokie i głębokie. Miąższ ciemnoczerwony, miękki, soczysty, słodko-kwaskowy, w pełni dojrzałości smaczny i dobrze odchodzący od pestki. Pestka zaokrąglona, wierzchołek lekko zaostrzony.

 

Dojrzewanie owoców. Owoce dojrzewają bardzo wcześnie, przed i na początku umownego pierwszego tygodnia dojrzewania czereśni, na przełomie maja i czerwca.

 

Przydatność odmiany. Owoce nadają się tylko do spożycia na surowo, na przetwory nie przydatne. Odmiana nadaje się tylko do sadów przydomowych i ogródków działkowych.

 

 

MIODÓWKA, syn. Miodówka Czarna

Pochodzenie.  Odmiana nieznanego pochodzenia.

 

Drzewo.  Rośnie silnie. Tworzy koronę szerokostożkowatą, o długich, powyginanych i nieco zwisających gałęziach. Kwitnie późno. W okres owocowania wchodzi średnio wcześnie. Owocuje bardzo obficie, regularnie. Na mróz dość wrażliwe, podatne na raka bakteryjnego.

 

Owoce.  Średniej wielkości lub duże, sercowate, jakby nieco wydłużone. Strona przednia lekko uwypuklona, gładka i nieznacznie wklęśnięta w połówce przyczubkowej. Strona tylna silniej uwypuklona, z płytką bruzdką. Skórka ciemnoczerwono-czarna z brązowym odcieniem, lśniąca. Miąższ miękki, soczysty, ciemnoczerwony, miodowo słodki, bez goryczki. Sok barwny. Pestka dość długa, o licach jajowatych wydłużonych i jakby przewężonych blisko tępego czubka. Szypułka dość długa, wiotka.

 

Dojrzewanie owoców.  Owoce dojrzewają w czwartym tygodniu dojrzewania czereśni, przeważnie w ostatniej dekadzie czerwca. Są bardzo wrażliwe na gnicie w czasie deszczów.

 

Przydatność odmiany.  Odmiana pomimo dużej plenności traci swoją popularność. Jest odmianą zanikającą, która zastępowana jest przez nowe i cenniejsze odmiany.

 

 

RÓŻOWA WIELKA

Synonimy: Sercówka Jasna, Flamentine, Flamentiner, Türkine, Turkyně.

 

Pochodzenie. Odmiana prawdopodobnie pochodzenia niemieckiego. Już w końcu XVIII w. znana i uprawiana była w okolicach Gothy (Turyngia). Różowa Wielka była najbardziej rozpowszechniona w Niemczech. W Polsce spotykana najczęściej w okolicach Poznania i na Kujawach w okolicach Nieszawy.

 

Drzewo. Rośnie silnie i tworzy koronę kulistą dość gęstą. Kwitnie bardzo wcześnie, jednocześnie rozwojem liści, co jest jedną z cech rozpoznawczych tej odmiany. W okres owocowania wchodzi dość wcześnie, ale tylko w dobrych warunkach owocuje obficie.

 

Zapylacze: Büttnera Czerwona, Marchijska, Kunzego. Jest dość wytrzymałe na mróz, odporne na choroby i długowieczne.

 

Owoce. Duże lub bardzo duże, wydłużone, typowo sercowate, często nieforemne. Od strony grzbietowej widoczna jest ciemniej zabarwiona bruzda, ciągnąca się od szypułki do śladu posłupkowego. Skórka kremowa, od strony słonecznej pokryta żywym, różowokarminowym rumieńcem. Strona szwu i czubek przeważnie pozostają kremowe. Miąższ białawy, dość ścisły, nieco włóknisty, słodko-winny, bardzo smaczny, dobrze odchodzący od pestki. Pestka długa, spłaszczona, o wąskim szwie. Lica jajowate, wydłużone. Szypułka średniej długości, wiotka.

 

Dojrzewanie owoców. Owoce dojrzewają w trzecim tygodniu dojrzewania czereśni, przeważnie na początku trzeciej dekady czerwca. Owoce wrażliwe na pękanie i bardzo wrażliwe na transport.

 

Przydatność odmiany. Owoce wysokiej jakości, uważane za jedne z najlepszych na domowe kompoty. Jedna z lepszych odmian amatorskich, do sadu przydomowego, ale na gleby żyzne i dobre stanowiska.

 

SCHNEIDERA PÓŹNA

Synonimy: Kozerska, Kasztany, Schneiders Späte Knorpelkirsche, Thurn-Taxis.

 

Pochodzenie. Odmiana wyhodowana w Gubinie (Brandenburgia) w gospodarstwie Schneidera około 1850 roku.

 

Drzewo. Rośnie silnie, tworzy koronę jajowatą, dość gęstą. Liście jajowate, drobno ząbkowane. Ogonek liściowy średniej długości. Kwitnie średnio wcześnie. Kwiaty wytrzymałe na przymrozki.

 

Zapylacze: Büttnera Czerwona, Dönissena Żółta, Różowa Wielka, Czarna Późna, Hedelfińska, Kassina Wczesna, Kunzego.

 

W okres owocowania wchodzi wcześnie. Owocuje corocznie, obficie. Jest niezbyt wytrzymałe na mróz.

 

Owoce. Duże lub bardzo duże, o masie niekiedy ponad 11 g, szeroko sercowate, czasami nieco wydłużone, o zaokrąglonym czubku. Zagłębienie szypułkowe szerokie i dość głębokie. Szypułka długa. Skórka czerwonobrunatna do ciemnobrunatnej z jasnymi licznymi cętkami. Miąższ twardy, jasnoczerwony, soczysty, słodko kwaskowy, źle odchodzi od pestki. Sok jasnoczerwony. Pestka średniej wielkości lub duża, jajowato owalna, silnie spłaszczona, przy szypułce na boki ścięta.

 

Dojrzewanie owoców. Owoce dojrzewają w piątym tygodniu dojrzewania czereśni, czyli w drugiej dekadzie lipca. Pękają w czasie deszczów. Są wytrzymałe na transport.

 

Przydatność odmiany. Owoce deserowe, ale nadają się również na przetwory, zwłaszcza kompoty. Zaletą odmiany są małe wymagania glebowe, wyrównane owoce oraz duża wytrzymałość na transport. Odmiana o dużych wartościach handlowych i dlatego nadaje się do uprawy nie tylko w sadach przydomowych, ale w sadach produkcyjnych.

 

WOLSKA

Synonimy: Król Czarny, Wolska Wczesna.

 

Pochodzenie. Odmiana nieznanego, prawdopodobnie niemieckiego pochodzenia.

 

Drzewo. Rośnie silnie, tworzy koronę szeroko stożkowatą lub kulistą, luźną, o grubych, powyginanych i przeważnie skierowanych do w górę gałęziach. Owocuje średnio obficie. Na mróz i na raka bakteryjnego dość wrażliwa.

 

Zapylacze: Büttnera Czerwona, Kassina, Różowa Wielka.

 

Owoce. Duże lub bardzo duże, około 7 – 8 g, sercowate. Skórka czarno czerwona z odcieniem brązowym, lśniąca, często nieco pęknięta w okolicy znaku posłupkowego. Szypułka krótka lub średniej długości. Zagłębienie szypułkowe głębokie, o brzegu silnie wyżłobionym w okolicy szwu i bruzdki tylnej. Miąższ ciemnoczerwony, półchrząstkowy, soczysty, z lekką goryczką, winno słodki, bardzo smaczny, dość dobrze oddzielający się od pestki. Sok barwiący. Pestka duża, nieco wydłużona, nieco pękata, o licach jajowatych.

 

Dojrzewanie owoców . Owoce dojrzewają w trzecim tygodniudojrzewania czereśni, przeważnie w II połowie czerwca. Znoszą dobrze transport. W czasie niepogody łatwo pękają.

 

Przydatność odmiany. Przez wiele lata uchodziła za odmianę bardzo wartościową, ale z powodu dość dużej wrażliwości na mróz, odmiana została wycofana z doboru i stopniowo została wyparta przez odmiany wartościowsze i bardziej wytrzymałe na mróz.

 

ŚLIWY

Pochodzenie odmian uprawnych śliw

 

Śliwy, tak jak i jabłonie towarzyszyły człowiekowi od niepamiętnych czasów. Pierwsze ślady obecności śliw pochodzą z okresu neolitu, epoki brązu i żelaza. Uważa się, że prekursorami w uprawie śliw byli Grecy i Rzymianie. Pierwsze wzmianki w literaturze dotyczące śliw można znaleźć w dziełach Wirgiljusza i Pliniusza, a pierwsze opisy odmian pochodzą już z XVI wieku. Po koniec XIX wieku w Europie znanych było już około 400 odmian. 

Rodzaj śliwa ( Prunus sp.)należy do podrodziny śliwowatych ( Prunoideae ), rodziny różowatych ( Rosaceae ). Rodzaj ten obejmuje około 30 gatunków. Najwięcej dzikich gatunków śliwy występuje na Kaukazie, w Azji Mniejszej i Azji Środkowej, a w Europie zaś na Bałkanach.

Dużym ośrodkiem występowania dzikich śliw, jest również Ameryka Północna, gdzie wskutek naturalnego krzyżowania się z gatunkami azjatyckimi – powstały nowe dzikie gatunki i nowe odmiany.

Największą rolę w światowej praktyce ogrodniczej odegrały następujące gatunki: Prunus domestica L., Prunus divaricata Led., Prunus spinosa L., Prunus salicina Lindl., Prunus americana Marsh., Prunus ussuriensis Kov.,  Prunus nigra Ait. i Prunus angustifolia Marsh.

Większość spotykanych w Europie odmian śliw można zaliczyć do dwóch gatunków, czyli do śliwy domowej ( Prunus x d omestica L.) i śliwy lubaszki ( Prunus insititia L.). Wiele odmian znacznie różni się wyraźnie  pomiędzy sobą pokrojem drzew, wyglądem pędów, liści i kwiatów, a owoce – kształtem, wielkością, barwą skórki, smakiem, a także przyleganiem miąższu do pestki. Dlatego podjęto starania aby dokładniej  usystematyzować śliwy poprzez wyodrębnienie podgatunków i odmian botanicznych. W wyniku czego wyodrębniono kilka grup różniących się pomiędzy sobą (lubaszki, mirabelki, renklody, śliwy okrągłe, śliwy jajowate, śliwy owalne, śliwy daktylowe, półwęgierki i węgierki).

 

Wartości odżywcze owoców

 

Pod kątem wykorzystania owoców można je podzielić na śliwki deserowe i przerobowe. Śliwki oprócz niewątpliwych walorów smakowych posiadują duże właściwości odżywcze. Są bardzo bogate w błonnik, szczególnie owoce suszone, które spowalniają wchłanianie cukru, co powoduje większe spalanie tłuszczu. Inną bardzo ważną zaletą śliwek jest to, że hamują wchłanianie przez organizm cholesterolu.

Oprócz cennego błonnika, śliwki zawierają również cukry, kwasy organiczne, sole mineralne: (potas – 19%, fosfor - 16%, wapń – 11%, magnez – 7,7%, siarka – 3,3% i śladowe ilości innych pierwiastków), garbniki i witaminy: A, B₁, B₂ i C. Oczywiście zawartość tych składników jest większa w owocach suszonych niż świeżych. Również ze względu na dość dużą zawartość potasu śliwki zaleca się osobom cierpiącym na nadciśnienie. Nadają się również do konserwowania wieprzowiny, dziczyzny i drobiu. Jednak największe zastosowanie owoce śliwek mają w przetwórstwie. Zdecydowanym prekursorem  wśród odmian jest Węgierka Zwykła, której owoce doskonale nadają się na susz, kompoty, powidła, dżemy, soki oraz nalewki.

OPISY WYBRANYCH ODMIAN ŚLIW

BRZOSKWINIOWA

 

Synonimy: ‘ Caledonian’, ‘Rote Nectarine’, ‘Prune P ê che’, ‘Piersikowaja’, ‘Jerozolimka’.

 

Pochodzenie. Odmiana prawdopodobnie pochodzenia angielskiego.

 

Drzewo. Rośnie silnie. Wcześnie wchodzi w okres owocowania, owocuje nieregularnie, przemiennie. Wrażliwe na mróz i dość odporne na choroby. Wymaga stanowisk ciepłych
i osłoniętych oraz gleb żyznych i wilgotnych.

 

Zapylacze: Renkloda Zielona, Renkloda Ulena, Kirka, Cacanska Lepotica, Cacanska Najbolja.

 

Owoce. Duże (60 – 70 g), prawie kuliste. Skórka różowożółta, pokryta nieregularnym, ciemnoczerwonym rumieńcem i jasnofioletowym nalotem oraz licznymi cętkami.

 

Miąższ żółty, dość zwarty, soczysty, o przyjemnym korzennym posmaku, źle odchodzi od pestki.

 

Dojrzewanie owoców. Owoce dojrzewają na początku sierpnia i bezpośrednio nadaje się do spożycia.

 

Przydatność odmiany. Odmiana deserowa. Nadaje się przede wszystkim do sadów przydomowych .

 

OPAL

 

 

Pochodzenie.  Odmiana szwedzka powstała ze skrzyżowania odmian Early Favourite 
z Renklodą Uleną.

 

Drzewo.  Rośnie średnio silnie. Kwitnie dość wcześnie. Odmiana samopylna. W okres owocowania wchodzi bardzo wcześnie, owocuje bardzo obficie, corocznie.

Odmiana nie wymagająca zapyla czy.

Na mróz średnio wytrzymałe, na choroby mało podatne.

 

Owoce.  Średniej wielkości (25–30 g), kulistoowalne. Skórka cienka,  żółta z purpurowo-fioletowym rumieńcem i silnym, jasnym nalotem.

 

Miąższ żółtawozielony lub żółty, ścisły, bardzo soczysty, aromatyczny, smaczny. Pestka dobrze odchodzi od miąższu.

 

Dojrzewanie owoców.  Owoce dojrzewają w pierwszej dekadzie sierpnia. Po dojrzeniu łatwo opadają z drzewa.

 

Przydatność odmiany.  Odmiana deserowa, ale doskonała również na kompoty. Zalecana do ogródków przydomowych i działkowych.

 

RUTH GERSTETTER

 

Pochodzenie. Odmiana pochodzenia niemieckiego z 1920 roku.

 

Drzewo. Rośnie średnio silnie. Tworzy koronę nieregularną, luźną. Kwitnie wcześnie. Odmiana częściowo samopylna. Wcześnie wchodzi w okres owocowania, owocuje niezbyt regularnie i tylko w sprzyjających warunkach średnio obficie.  Mało wytrzymałe na mróz, średnio odporne na szarkę.

 

Zapylacze: Opal, Renkloda Ulena, Stanley, Bluefre, Empress, Cacanska Najbolja.

 

Owoce. Średniej wielkości (ok. 35 g), owalne. Skórka granatowa z fioletowym odcieniem, pokryta niebieskim nalotem, łatwo odchodząca od miąższu.

 

Miąższ zielonożółty, dość zwarty, winny, w pełnej dojrzałości słodki, mało aromatyczny, dobrze odchodzący od pestki.

 

Dojrzewanie owoców. Owoce dojrzewają bardzo wcześnie, w pierwszej lub drugiej połowie lipca.

 

Przydatność odmiany. Odmiana deserowa. Zalecana do ogrodów przydomowych i do sadów towarowych.

 

BIAŁA ŚLIWA

 

 

Pochodzenie.  Odmiana lokalna dość często spotykana w starych ogrodach przydomowych prawie w całej Polsce.

 

Drzewo.  Rośnie średnio silnie. Tworzy koronę początkowo wyniosłą, później kulistą, a nawet rozłożystą. Odmiana samopylna. Owocuje corocznie, umiarkowanie.

Na mróz wytrzymałe, na choroby średnio podatne.

 

Owoce.  Średniej wielkości, owalne. Skórka jasnozielono-żółta, dość gruba, pokryta białym nalotem, często z karminowymi plamkami i cętkami.

 

Miąższ zielonkawożółty, zwarty, soczysty, nieco przypominający miąższ węgierek, u owoców dobrze dojrzałych, dobrze odchodzący od pestki.

 

Dojrzewanie owoców.   Owoce dojrzewają w trzeciej dekadzie sierpnia, nierównomiernie.

 

Przydatność odmiany.  Ze względu na dużą wytrzymałość na mróz oraz smaczne owoce polecana jest do ogrodów przydomowych w rejonach o ostrzejszym klimacie.

 

 

 

KIRKA

 

Synonimy: ‘Kirke’s Plum’, Prune de Kirke’, ‘Kirkes Pflaume’, ‘Kirkie’, ‘Kirkova’.

 

Pochodzenie. Odmiana angielska z 1830 roku.

 

Drzewo. Rośnie silnie. Kwitnie średnio późno. Odmiana obcopylna. W okres owocowania wchodzi średnio wcześnie, owocuje nieregularnie i średnio obficie.

Kwiaty i drzewo  są niezbyt wytrzymałe na mróz i średnio odporne na szarkę. Wymaga dobrych stanowisk i żyznej gleby, gdyż tylko to warunkuje dobrej jakości owoce.

 

Owoce. Duże (ok. 50 g), kuliste lub szeroko owalne. Skórka ciemnogranatowa lub ciemnofioletowa z silnym, niebieskawym nalotem i drobnymi punktami, średnio gruba, łatwo odchodząca od miąższu.

 

Miąższ żółtopomarańczowy lub zielonożółty, miękki, soczysty, słodko-winny, korzenny, łatwo odchodzący od pestki.

 

Dojrzewanie owoców. Owoce dojrzewają w pierwszej dekadzie września.

 

Przydatność odmiany. Odmiana wybitnie deserowa, o bardzo smacznych owocach, nadających się również na susz. Polecana do sadów przydomowych.

 

KRÓLOWA WIKTORIA

 

Synonimy:  ‘Queen Victoria’, ‘Reine Victoria’ ‘Victoriapflaume’, ‘Viktorie’.

 

Pochodzenie.  Odmiana angielska, znana w Anglii już w pierwszej połowie XIX wieku.

 

Drzewo.  Początkowo rośnie dość silnie, później średnio silnie, a nawet słabo. Kwitnie wcześnie. Odmiana samopylna i jest dobrym zapylaczem. W okres owocowania wchodzi bardzo wcześnie. Owocuje bardzo obficie, regularnie.

 

Na mróz niezbyt wytrzymałe, natomiast kwiaty dość wytrzymałe na wiosenne przymrozki. Na choroby, zwłaszcza na moniliozę dość podatne. Wymaga gleby żyznej, ciepłej i dostatecznie wilgotnej.

 

Owoce.  Duże lub bardzo duże (45–55 g), owalne lub jajowate, nieregularne o zwężonych bokach. Skórka jasnopomarańczowa z silnym różowoczerwonym rumieńcem. Rumieniec pokryty niebiesko różowym lub fioletowym nalotem.

 

Miąższ jasnożółty, soczysty, słodki.

 

Dojrzewanie owoców.  Owoce dojrzewają na początku września, nierównomiernie.

 

Przydatność odmiany.  Owoce deserowe, ale doskonale nadają się również na kompot. Odmiana polecana do uprawy w cieplejszych regionach Polski na glebach ciepłych, na tereny otwarte i odsłonięte.

 

 

MIRABELKA Z NANCY

 

Synonimy: ‘Mirabelle de Nancy’, ‘Mirabelle von Nancy’, ‘Nancymirabelle’, ‘Mirabelka nancyska’, ‘Mirabiel naninskaja’.

 

Pochodzenie. Stara odmiana francuska, uprawiana już od połowy XVIII wieku.

 

Drzewo. Rośnie średnio silnie. W okres owocowania wchodzi średnio wcześnie, owocuje bardzo obficie, często przemiennie. Odmiana samopylna i jest dobrym zapylaczem. Wytrzymałe na mróz i odporne na choroby.

 

Owoce. Kuliste lub owalne, małe (12 – 20 g). Skórka złotożółta z białym nalotem
i pomarańczowo-czerwonym rumieńcem. Rumieniec pokryty drobnymi, brudnoczerwonymi plamkami. Miąższ złotożółty, zwarty, bardzo słodki, korzenny, łatwo odchodzący od pestki.

 

Dojrzewanie owoców. Owoce dojrzewają w końcu sierpnia. Przed zbiorem łatwo opadają.

 

Przydatność odmiany. Odmiana przede wszystkim przerobowa, doskonała na kompoty. Nadaje się do sadów przydomowych i na działki.

 

RENKLODA ALTHANA

                                        

Synonimy:  ‘Count Althans Gage’, ‘Althanova renkloda’, ‘Reine Claude d’Althan’, ‘Graf Althans Renklode’.

 

Pochodzenie.  Odmiana czeska z połowy XIX wieku.

 

Drzewo.  Rośnie średnio silnie. Kwitnie średnio wcześnie. Odmiana obcopylna. W okres owocowania wchodzi wcześnie , owocuje regularnie i dość obficie. Jest średnio wytrzymałe na mróz.

 

Zapylacze.  Renkloda Zielona, Renkloda Ulena, Kirka, Empress, Bluefre.

 

Owoce.  Średniej wielkości lub duże (ok. 45 g.), kuliste. Skórka żółta, pomarańczowa lub różowa, u owoców całkowicie dojrzałych pokryta intensywnym czerwonym, fioletowym lub fioletowo brunatnym rumieńcem.

 

Miąższ pomarańczowy lub złotożółty, luźny, soczysty, o przyjemnym, korzennym smaku, dobrze odchodzi od pestki.

 

Dojrzewanie owoców.  Owoce dojrzewają od końca sierpnia do początku września.

 

Przydatność odmiany.  Bardzo cenna odmiana deserowa i na przetwory, oraz doskonała na kompoty. Polecana do sadów przydomowych, ale tylko na gleby żyzne, wilgotne i na osłonięte stanowiska.

 

RENKLODA ULENA

 

Synonimy: ‘Oullins Golden Gage’, ‘Reine-Claude d’Oullins’, ‘oullins Renklode’, ‘Oullinská renkloda’, ‘Rienklod ullenskij’.

 

Pochodzenie. Odmiana francuska z pierwszej połowy XIX wieku.

 

Drzewo. Rośnie silnie. Kwitnie średnio wcześnie. Odmiana samopylna i jest dobrym zapylaczem dla innych odmian. W okres owocowania wchodzi późno, owocuje bardzo obficie, ze skłonnością do przemienności. Dobrze owocuje na glebach ciepłych, żyznych  i przepuszczalnych.

Odmiana nie wymagająca zapylaczy.

Drzewo i kwiaty i drzewo są dość wytrzymałe na mróz. Wrażliwe na moniliozę i stosunkowo tolerancyjna na szarkę.

 

Owoce. Duże (45–50 g.), kuliste lub owalne. Skórka żółta lub zielonożółta, w miejscach zacienionych zielona, z białym nalotem i białymi cętkami e zielonej lub czerwonej obwódce.

 

Miąższ złotożółty z jaśniejszymi żyłkami, miękki, galaretowaty, aromatyczny, niezbyt dobrze odchodzący od pestki.

 

Dojrzewanie owoców. Owoce dojrzewają w drugiej połowie sierpnia.

 

Przydatność odmiany. Odmiana deserowa i przetwórcza. Ze względu na regularne i obfite owocowanie oraz dobrą jakość owoców była często uprawiana w sadach towarowych
i w ogródkach przydomowych.  Owoce doskonale nadają się na kompoty i dżemy.

 

RENKLODA ZIELONA

 

Synonimy: ‘Green Gage’, ‘Reine Claude Verte’, ‘Grosse Grüne Renklode’, ‘Rienklod zielenyj’, ‘Zelená renkloda’.

 

Pochodzenie. Odmiana bardzo stara nieznanego pochodzenia, prawdopodobnie pochodzi
z Francji lub Włoch.

 

Drzewo. W młodości rośnie silnie, później wzrost słabnie. Kwitnie średnio późno. Odmiana obcopylna. W okres owocowania wchodzi średnio późno, owocuje nieregularnie, obficie lub średnio obficie. Wymaga gleby ciepłej, żyznej i wilgotnej.  Drzewo jest wytrzymałe ma mróz, wrażliwe na moniliozę, tolerancyjne na szarkę.

 

Owoce. Średniej wielkości, kuliste lub owalne, o masie 30–40 g. Skórka zielona, przechodząca po dojrzeniu w zielonożółtą, z jasnoniebieskawym nalotem i licznymi białymi cętkami otoczonymi zieloną obwódką. Od strony nasłonecznionej różowo fioletowe punkty i plamki.

Miąższ zielonożółty, luźny, słodki, soczysty, o bardzo delikatnym aromacie, dobrze odchodzący od pestki.

 

Dojrzewanie owoców. Owoce dojrzewają od końca sierpnia do połowy września.

 

Przydatność odmiany. Bardzo dobra odmiana deserowa i przetwórcza, a szczególnie doskonała na kompoty. Może być uprawiana w sadach towarowych i w ogrodach przydomowych.

 

WĘGIERKA WANGENHEIMA

 

Synonimy: ‘Prune Wangenheim’, ‘Wangenheims Frühzwetsche’, ‘Wangenheimová’, ‘Wiengierka Wangengiejma’.

 

Pochodzenie. Odmiana pochodzenia niemieckiego. Znaleziona została w ogrodzie Wangenheima w Brieheim koło Gothy w 1837 roku.

 

Drzewo. Rośnie silnie. Tworzy prosty pień i kulistą, gęstą koronę. Kwitnie Późno. Odmiana samopylna, może zapylać inne odmiany. Bardzo wcześnie wchodzi w okres owocowania, owocuje bardzo obficie, przeważnie przemiennie. Często wymaga przerzedzania, w przeciwnym wypadku owoce są małe i niesmaczne. Wytrzymałe na mróz, a kwiaty – na przymrozki wiosenne. Stosunkowo mało wymagające co do gleby i stanowiska.

 

Owoce. Średniej wielkości (30–35 g), kulistoowalne, nieregularne. Skórka brunatnofioletowa, w stanie pełnej dojrzałości ciemnogranatowa, z jasnoniebieskim nalotem oraz z drobnymi, rdzawymi cętkami, plamkami i kreskami.

 

Miąższ żółty, przy pestce zielonkawożółty, ścisły, soczysty, o słodkawym smaku, u owoców dobrze wyrośniętych łatwo odchodzący od pestki.

 

Dojrzewanie owoców. Owoce dojrzewają na początku września.

 

Przydatność odmiany. Owoce nadają się do bezpośredniego spożycia oraz na przetwory, zwłaszcza susz i powidła. Polecana do sadów we wszystkich rejonach Polski. Jest odmianą niezawodną, dając wysokie plony. Ostatnio wykorzystywana również jako podkładka pod inne śliwy.

 

WĘGIERKA WCZESNA

 

Pochodzenie. Odmiana nieznanego pochodzenia.

 

Drzewo. Początkowo rośnie dość silnie. Później wzrost słabnie. Kwitnie średnio wcześnie. Odmiana samopylna. W okres owocowania wchodzi bardzo wcześnie, owocuje bardzo obficie, w sprzyjających warunkach corocznie.  Odmiana nie wymagająca zapylaczy.  Na mróz dostatecznie wytrzymałe, na choroby mało podatne.

 

Owoce. Średniej wielkości (30–35 g), przy obfitym owocowaniu drobne. Skórka ciemnogranatowa z niebieskim nalotem, cienka, mocna.

 

Miąższ żółty, ścisły, soczysty, aromatyczny, smaczny, bardzo dobrze odchodzący od pestki.

 

Dojrzewanie owoców. Owoce dojrzewają przeważnie w drugiej połowie sierpnia. Po zupełnym dojrzeniu masowo opadają.

 

Przydatność odmiany. Odmiana deserowa, ale również doskonała na przetwory, zwłaszcza powidła. Ze względu na dużą wytrzymałość na mróz, małą podatność na choroby, a zwłaszcza na szarkę, odmiana zalecana do uprawy zarówno w sadach towarowych jak i w ogrodach przydomowych oraz na działkach.

 

 

WĘGIERKA ZWYKŁA

Synonimy: ‘ Sweet Common Prune’, ‘Early Russian’, ‘Quetsche commune d’Allemagne’, ‘Hauszwetsche’, ‘Wiengierka obyknowiennaja’, ‘Domaci švestka’.

 

Pochodzenie. Odmiana nieznanego pochodzenia, ale znana już w połowie XVII wieku.

 

Drzewo. Rośnie średnio silnie. Korona w młodości stożkowata, później bardziej kulista, równomiernie zagęszczona. Kwitnie późno. Odmiana samopylna.Średnio wcześnie wchodzi
w okres owocowania, owocuje regularnie, średnio obficie, a na glebach próchnicznych
i wilgotnych – obficie.  Drzewo średnio wytrzymałe na mróz, silnie porażone przez szarkę.

 

Owoce. Średniej wielkości (25–30 g), owalne lub odwrotnie jajowate. Skórka brązowo fioletowa, pokryta białawym nalotem i małymi, brunatnymi cętkami lub kreskami, średnio gruba, przeważnie źle odchodzi od miąższu.

 

Miąższ złotożółty, żółty lub zielonożółty, zwarty, chrząstkowy, średnio soczysty, w owocach dojrzałych na ogół dobrze odchodzący od pestki.

 

Dojrzewanie owoców. Owoce dojrzewają od połowy września do końca października. Przed zbiorem owoce nie opadają i można je dłużej przetrzymywać na drzewie.

 

Przydatność odmiany. Owoce deserowe, nadają się też na różne przetwory, głównie na powidła i susz. Odmiana polecana do różnych typów sadów.

 

 

 

GRUSZE

Pochodzenie odmian uprawnych grusz

Grusza ( Pyrus ) należy do rodziny różowatych ( Rosaceae) i podrodziny jabłkowatych ( Pomoideae. Obejmuje około 25 gatunków, które uważane są za gatunki podstawowe.

Grusza pospolita ( Pyrus communis L.) nazywana jest gruszą polną lub dziką. Jest to gatunek, od którego wywodzą się odmiany uprawne znane w  Europie, obu Amerykach oraz w Australii. W Polsce drzewa tego gatunku można spotkać na polach, miedzach oraz w lasach. Osiągają wysokość od 12 do 18 metrów, są dość długowieczne, bo mogą żyć około 80 lat, czasami nawet dożywają do 150 lat.

Grusza pospolita uprawiana była już na długo przed początkiem naszej ery. Pierwsze informacje o uprawie grusz w Europie pochodzą już z czasów starożytnej Grecji.

Na terenach polskich według zapisków podróżników arabskich drzewa owocowe, w tym również i grusze były uprawiane już za czasów Piastów, czyli wiek XI i XII. Były to najprawdopodobniej wyselekcjonowane siewki przesadzone ze stanowisk naturalnych. O uprawie grusz wspomina również  Mikołaj Rej w swojej książce „Żywot człowieka Poczciwego” z 1567 roku. Były to prawdopodobnie odmiany lokalne o niezbyt wysokiej jakości. Największy rozwój hodowli nastąpił jednak dopiero na przełomie XVIII i XIX wieku. Odmiany, które dotychczas są dość często uprawiane pochodzą często z tamtego okresu.

Polskie odmiany pochodzące z tego okresu, to m.in. ‘Bera Inflancka’ i ‘Sapieżanka’

Podział historycznych odmian grusz w zależności od pory dojrzewania

- odmiany letnie: Amanlis, Dr. Jules Guyot, Winówka Francuska, Faworytka, Dobra Szara, Andrzejówka, Dobra Szara, Żyfardka, Bera Inflancka.

- odmiany jesienne: Bera Hardego, Bergamota Czerwona Jesienna, Dobra Ludwika, Bera Liońska, Salisbury, Komisówka, Angulemka, Bera Diela, Apremontka, Bera Liega, Lukasówka, Napoleońska, Bera Biała, Kongresówka, Margueritte Marillat, Urbanistka, Krzywka.

- odmiany zimowe: Krasanka, Dziekanka Zimowa, Bergamota Esperena, Bera Hardeponta, Plebanka, Józefinka, Oliwierka.

Właściwości biologiczne odmian

Drzewa odmian uprawnych żyją z reguły krócej niż drzewa dzikich gatunków. Jest to uwarunkowane  większą wrażliwością na mróz, mniejszą odpornością na choroby oraz rodzajem podkładki. Drzewa szczepione na podkładkach karłowych żyją przeważnie o kilkanaście lat krócej od drzew na podkładkach silnie rosnących.

Grusze rozpoczynają wegetację nieco wcześniej od jabłoni. Różnice między odmianami  grusz w porze wegetacji są bardzo niewielkie. Początek kwitnienia grusz przypada najczęściej na ostanie dni kwietnia i trwa do połowy maja. Grusze podobnie jak i jabłonie są obcopylne, dlatego dla lepszego zawiązywania owoców powinny być sadzone odmiany o podobnej porze kwitnienia jak i odmiany diploidalne, które są z reguły dobrymi zapylaczami.  

Grusze na ogół wchodzą w okres owocowania nieco później niż jabłonie. Najwcześniej, bo w 4-5 roku po posadzeniu wchodzą, m.in.: Bonkreta Williamsa i Dziekanka Lipcowa, a najpóźniej, bo dopiero w 7-10 roku – Komisówka i Bera Hardego. Grusze, podobnie jak i jabłonie mają skłonność do przemiennego owocowania. Do takich odmian można zaliczyć następujące odmiany: Dobra Szara, Salisbury, Paryżanka oraz Lipcówka Kolorowa.

Uprawiane w Polsce odmiany grusz są przeważnie bardziej wrażliwe na mróz niż jabłonie i jest to m.in. główna przyczyna słabego rozwoju uprawy tego gatunku. Mają również większe wymagania glebowe i klimatyczne. Dobrze rosną  i owocują na glebach żyznych, głębokich i ciepłych. Nie udają się na glebach lekkich, płytkich, a także na glebach o wysokim poziomie wód gruntowych. Na stanowiskach niskich, w kotlinach i dolinach, w czasie ostrzejszych zim przemarzają. Są odmiany, które mają mniejsze wymagania glebowe, ale wtedy owoce ich są mało atrakcyjne i mniej smaczne, ale nadają się na różnego rodzaju przetwory.

Najgroźniejszymi chorobami grusz są: parch grusz oraz zaraza ogniwa. Prawie wszystkie odmiany uprawiane w  Europie są wrażliwe na zarazę. Szczególnie duże spustoszenia choroba ta powoduje w klimacie cieplejszym.

Wartości odżywcze owoców

Grusze nie mają dużych wartości kalorycznych, ale posiadają dużą wartość dietetyczną i smakową, ponieważ zawierają sole mineralne, witaminy, kwasy, cukry oraz pektyny.  Z cukrów najwięcej w owocach gruszek jest fruktozy (3,96 – 5, 80%),  nieco mniej glukozy (1,90 – 3,05%) i sacharozy. Z kwasów organicznych,  zawierają głównie jabłkowy i cytrynowy. Ze składników mineralnych zawierają, m.in. potas, którego w owocach jest najwięcej, fosfor, sód, wapń, żelazo i magnez. Należy zaznaczyć, że są znacznie bogatsze w magnez niż jabłka, ale mniej zawierają kwasu askorbinowego i protopektyn.

OPISY WYBRANYCH ODMIAN GRUSZ

DOBRA SZARA

Synonimy: ‘GuteGraue’, ‘GrieseBonne’, ‘GriseBonne’, ‘Špinka’, Sierajawkusnaja’

 

Pochodzenie. Stara odmiana, prawdopodobnie pochodzenia francuskiego, uprawiana w Europie już w XVII w.

 

Drzewo. Rośnie bardzo silnie, tworzy koronę bardzo dużą, szerokostożkowatą lub kulistą, rozłożystą. Kwitnie wcześnie. W okres owocowania wchodzi bardzo późno, bo dopiero w 10—12 roku po posadzeniu, owocuje przemiennie.

Wytrzymałe na mróz i odporne na choroby. Wymaga gleb żyznych, głęboko przepuszczalnych. Odmiana triploidalna.

 

Owoce. Małe lub średniej wielkości, przy obfitym owocowaniu drobne, jajowate, zwężające się ostro ku szypułce. Skórka gruba, chropowata z silnym, brudnoszarym ordzawieniem, spod którego prześwieca trawiastozielone zabarwienie zasadnicze.

 

Miąższ zielonkawokremowy, luźny, gruboziarnisty, słodkowinny, aromatyczny, korzenny, bardzo smaczny.

Dojrzewanie owoców. Dojrzałość zbiorczą owoce osiągają w końcu sierpnia lub na początku września. Przechowywane mogą być niezbyt długo, gdyż szybko miękną i ulegają się od środka. Tuż po zbiorze dobrze znoszą transport.

 

Przydatność odmiany. Ze względu na dużą wytrzymałość na mróz nadaje się do sadów towarowych, ale szczególnie do przydomowych, w rejonach o surowszym klimacie. Owoce doskonale nadają się na kompoty i susz.

 

FAWORYTKA, syn. Klapsa

Synonimy: ‘Clapp’sFavourite’, ‘LubimickaKłappa’, ‘Clappovamáslovka’, ‘ClappsLiebling’, ‘Favorite de Clapp’.

 

Pochodzenie. Odmiana pochodzenia amerykańskiego, otrzymana prawdopodobnie z nasion Topki Pękatej (HolzfarbigeButterbirne) przez Clappa w miejscowości Dorchester (Massachusetts). Pierwsze wzmianki o tej odmianie pochodzą z 1860 roku. W Polsce uprawiana od dziesiątków lat i zalecana była do sadów towarowych jako bardzo atrakcyjna odmiana letnia.

 

Drzewo. Rośnie silnie. Tworzy koronę szerokostożkowatą, luźną, niesymetryczną, w późniejszych latach z silnie zwisającymi gałązkami. Kwitnie późno i długo. Kwiaty mało wrażliwe na przymrozki. Jest dobrym zapylaczem.

Średnio wcześnie wchodzi w okres owocowania, owocuje na ogół corocznie, obficie. Na mróz średnio wytrzymałe, podatne na parcha. Dobrze rośnie na  glebach głębokich i żyznych. Źle rośnie na pigwie, wymaga pośredniej.

 

Owoce. Duże lub bardzo duże, często o masie ponad 200 g, szerokojajowate, symetryczne, wyrównane co do wielkości i kształtu. Skórka gruba, lekko błyszcząca, zielonkawożółta, pokryta brązowoczerwonym, rozmytym, punktowanym rumieńcem.

Miąższ biały z odcieniem żółtym, drobnoziarnisty, masłowaty, soczysty, czasami z komórkami kamiennymi wokół gniazda nasiennego, bardzo smaczny.

 

Dojrzewanie owoców. Dojrzałość zbiorczą owoce osiągają około połowy sierpnia. Zaleca się zbierać około 2 tygodnie przed dojrzałością  konsumpcyjną. Przechowują się krótko, najwyżej do końca sierpnia lub pierwszych dni września. W chłodni przechowują się około 10 tygodni. Niezbyt wytrzymałe na transport.

 

Przydatność odmiany. Odmiana nazywana jest królową gruszek letnich. Owoce deserowe, ale nadają się również na przetwory, susz i kompoty.

 

DZIEKANKA LIPCOWA

Synonimy: ‘Doyenne de Juillet’, ‘Diekankajulskaja’, ‘Dekankačervencova’, ‘Dechantsbirne’

 

Pochodzenie. Bardzo stara odmiana pochodzenia francuskiego. W Polsce rzadko spotykana.

 

Drzewo. Rośnie niezbyt silnie, tworzy koronę wyniosłą z lekko zwisającymi gałązkami. W okres owocowania wchodzi średnio wcześnie. Owocuje dość obficie, przeważnie corocznie. Na mróz bardzo wrażliwe, na choroby mało podatne.

 

Owoce. Małe, prawie kuliste, lekko zwężające się ku szypułce. Skórka dość gruba, błyszcząca, zielonkawożółta, pokryta silnym, rozmytym, jasnoczerwonym rumieńcem o odcieniu brązowym. Miąższ białokremowy, soczysty, winnosłodki, z lekkim aromatem, smaczny.

 

Dojrzewanie owoców. Owoce należy zbierać  w kilka dni przed zupełnym dojrzeniem, najczęściej w drugiej połowie lipca. Zebrane później są mączyste i bardzo źle znoszą transport.

 

Przydatność odmiany. Odmiana nie zalecana do sadów towarowych, ale  doskonale sprawdza się w sadach przydomowych ze względu  na bardzo smaczne owoce wśród grusz dojrzewających w lipcu.

 

ŻYFARDKA

Synonimy: ‘BeurreGiffard’, GiffardsButterbirne’

 

Pochodzenie. Odmiana pochodzenia francuskiego, znaleziona w 1825 roku przez Mikołaja Giffarda w okolicy Anger.

 

Drzewo. Rośnie średnio silnie, tworzy koronę nieregularną, gęstą. W okres owocowania wchodzi  wcześnie, na podkładce generatywnej owocuje obficie, ale dopiero w 6 roku po posadzeniu. Owocuje raczej przemiennie. Na mróz niezupełnie wytrzymałe, w niesprzyjających warunkach pogodowych porażane przez parcha.

 

Owoce. Przeważnie średniej wielkości, czasem małe, gruszkowate, o wąskiej stożkowatej budowie lub bardziej zaokrąglone, przy kielichu jakby ucięte. Skórka gładka, cienka, przy szypułce dość mocno ordzawiona oraz pokryta dość gęsto przetchlinkami. Rumieniec różowawobrązowy, ale niewielki i tylko od strony słonecznej. Miąższ kremowobiały, delikatny, bardzo soczysty, słodkawy, delikatnie aromatyczny, bardzo smaczny.

 

Dojrzewanie owoców. Owoce należy zbierać pod koniec lipca, na kilka dni przed dojrzeniem. Przechowują się krótko, pozostawione dłużej na drzewie stają się mączyste. W chłodni mogą być przechowywane tylko do 14 dni.

 

Przydatność odmiany. Odmiana cenna ze względu na bardzo smaczne owoce oraz wczesną porę dojrzewania. Polecana szczególnie do sadów przydomowych. Owoce wybitnie deserowe.

 

BERA BOSKA, syn. Apremontka

Synonimy: ‘Beurred’Apremont’ ‘Bosk’sFlaschenbirne’, ‘BierieBosk’, ‘Boskova’.

 

Pochodzenie. Bardzo stara odmiana francuska.

 

Drzewo. Rośnie średnio silnie, tworzy koronę wyniosłą, stożkowatą, średnio zagęszczoną. W okres owocowania wchodzi niezbyt wcześnie, owocuje corocznie, dość obficie. Na mróz bardzo wrażliwe, na parcha średnio podatne. Dobrze rośnie tylko na glebach ciepłych i w regionach o łagodnym klimacie.

 

Owoce. Średniej wielkości lub duże, a bywają czasami i bardzo duże, regularne, wydłużone, butelkowate, lekko zakrzywione przy szypułce. Skórka cienka, często szorstka, żółta z silnymi jasnocynamonowo-brązowymiordzawieniami, zwykle bez rumieńca. Miąższ żółtawobiały, drobnoziarnisty, masłowy, bardzo soczysty, orzeźwiający, aromatyczny, bardzo smaczny.

 

Dojrzewanie owoców. Dojrzałość zbiorczą osiągają pod koniec września, w lata chłodniejsze na początku października. Przechowywać je można do końca listopada, a w chłodni do lutego.

 

Przydatność odmiany. Odmiana wybitnie deserowa. Polecana do sadów towarowych i ogródków przydomowych, ale tylko w najcieplejszych rejonach i na żyznych glebach.

 

BERA DIELA

 

Synonimy: ‘BeuréDiel’, ‘Diel’sButterBirne’, ‘BereDil’, ‘Dielovamáslovka’

 

Pochodzenie. Odmiana pochodzenia belgijskiego. Znaleziona przez ogrodnika M. Meuris koło Brukseli, w Belgii, w 1805 roku nazwana na cześć pomologa niemieckiego Augusta Diela.

 

Drzewo. Rośnie silnie. Wyrasta bardzo duże. Tworzy koronę dużą, nieregularną. Dobrze rośnie zarówno na gruszy pospolitej, jak i na pigwie. Kwitnie wcześnie i dość długo. Zapylana jest przez następujące odmiany: ‘Bera Hardy’, ‘Bera Boska’, ‘Lipcówka Kolorowa’, ‘Szarneza’, ‘Paryżanka’ i ‘Bonkreta Williamsa’ W okres owocowania wchodzi średnio wcześnie i owocuje obficie. Na mróz bardzo wrażliwe. Czasami w niesprzyjających warunkach porażane przez parcha. Wymaga gleb ciepłych, żyznych i głębokich. Drzewa rosnące na glebach mokrych i zimnych wydają owoce cierpkie i niesmaczne.

 

Owoce. Duże czasami nawet bardzo duże, dzwonkowate, nieregularne, często o nierównych połowach. Powierzchnia pofałdowana. Skórka sucha, lekko chropowata, dość gruba, podczas przechowywania staje się silnie aromatyczna, zielona, później cytrynowożółta lub żółta. Rumieniec  bardzo niewielki pomarańczowy lub bladokarminowy. Ordzawienie silne w postaci plamek, siateczek lub linii ciągnących się od kielicha do zagłębienia szypułkowego. Miąższ białożółtawy, rozpływający się, bardzo soczysty, półmasłowy, winkowaty, słodki, bardzo smaczny.

 

Dojrzewanie owoców. Dojrzałość zbiorczą owoce osiągają na początku października, a konsumpcyjną pod koniec października. W przechowalni mogą leżeć nawet do lutego. Transport znoszą dobrze, ale tylko w stanie niedojrzałym.

 

Przydatność odmiany. Owoce wybitnie deserowe. Odmiana może być uprawiana, zarówno w sadach towarowych jak i w ogródkach przydomowych, ale tylko w cieplejszych rejonach.

BERGAMOTA CZERWONA JESIENNA

Synonimy: RoteBergamotte, Bergamotted’automne, RoteDechantsbirne, Anglická bergamotka, Bergamot Krasnyj.

 

Pochodzenie. Odmiana nieznanego pochodzenia., niektóre źródła podają, że znana i uprawia była już w starożytnym Rzymie. W Polsce dawniej była zalecana do uprawy. Obecnie można ją spotkać tylko w starych sadach i w ogródkach przydomowych.

 

Drzewo. Rośnie początkowo silnie, później wzrost słabnie. Tworzy koronę rzadką, wzniesioną, odwrotnie stożkowatą. W okres owocowania wchodzi późno, owocuje obficie, przeważnie przemiennie. Na mróz średnio wytrzymałe, na parcha dość podatne.

 

Owoce. Małe lub średniej wielkości, kuliste lub kulisto-spłaszczone. Skórka szorstka, zielonożółta, pokryta rdzawymi przetchlinkami oraz delikatnym, matowym, rozmytym rumieńcem. Miąższ biały czasami lekko zaróżowiony, gruboziarnisty, dość soczysty, pachnący, kwaskowosłodki, smaczny.

 

Dojrzewanie owoców . Należy je zbierać pod koniec września. Przechowywaną mogą być przez około 4 tygodnie. W chłodni dużo dłużej.

 

Przydatność odmiany. Odmiana wybitnie amatorska. Owoce doskonałe na kompoty i susz.

BONKRETA WILLIAMSA, syn. Bera Świętomichalska

Synonimy: Bon Chrétien Williams, Wiliams, Wiliamsovačaslavka, Williams Christbirne, Williams, Bartlett.

 

Pochodzenie. Odmiana pochodzenia angielskiego, znaleziona przez Staira w Berkshire w drugiej połowie XVIII wieku. Swoją nazwę zawdzięcza Williamsowi, który w Turnham Green pod Londynem zaczął ja rozmnażać. W Polsce od wielu lat zalecana do uprawy.

 

Drzewo. Początkowo rośnie silnie, po wejściu w okres owocowania wzrost bardzo słabnie. Tworzy koronę stożkowatą, często nieregularną, dość zagęszczoną, ze zwisającymi się gałązkami. Kwitnie późno. Jest bardzo dobrym zapylaczem dla wielu odmian. W okres owocowania wchodzi bardzo wcześnie, owocuje obficie, corocznie. Na mróz dość wrażliwe, na parcha średnio podatne. Wymaga gleb żyznych, przepuszczalnych oraz zacisznych i słonecznych stanowisk.

 

Owoce. Średniej wielkości , czasami duże, jajowate, o nierównej, pofałdowanej powierzchni, mniej lub bardziej pięcioboczne, u podstawy żebrowane. Skórka cienka, delikatna, lekko błyszcząca, usiana gęsto drobnymi, rdzawymi przetchlinkami i cętkami, ze słabym, jasnopomarańczowym rumieńcem od strony słonecznej. Miąższ kremowobiały, bardzo delikatny, masłowy, soczysty, winkowaty, aromatyczny, bardzo smaczny.

 

Dojrzewanie owoców. Owoce należy zbierać na początku września i od razu nadają się do konsumpcji. W zwykłej przechowalni przechowują się bardzo krótko, w chłodni  około 10 tygodni. Zaraz po zbierze dobrze znoszą transport.

 

Przydatność odmiany. Odmiana wybitnie deserowa. Bardzo dobra na przetwory, a zwłaszcza na kompoty i susz. Może być polecana do wszystkich typów sadów, ale tylko rejonach o łagodniejszym klimacie.

KOMISÓWKA

Synonimy: Doyenne du Comice, Vereinsdechantsbirne, Diekanka diu Komis

 

Pochodzenie. Stara odmiana pochodzenia francuskiego. Owocowała po raz pierwszy w 1849 roku. W Polsce powszechnie znana, ale nie była uprawiana na większą skalę. Obecnie polecana do ogródków przydomowych, ale tylko na pigwie.

 

Drzewo. Rośnie silnie. Tworzy koronę wzniesioną, o gałęziach grubych i długich. Kwitnie dość późno. Kwiaty są wrażliwe na przymrozki. Na podkładkach silnie rosnących późno wchodzi w okres owocowania, często dopiero w 10 roku po posadzeniu. Owocuje corocznie, umiarkowanie obficie. Wymaga gleb żyznych, głębokich, ciepłych, zacisznych stanowisk. Na mróz dość wytrzymała, na parcha odporna.

 

Owoce. Średniej wielkości lub duże, na pigwie często nawet bardzo duże, szrokojajowate. Skórka gładka, zielonożółta, matowa lub delikatnie błyszcząca, z delikatnym pomarańczowym rumieńcem. Przetchlinki dobrze widoczne, brązowe, różnej wielkości, gęsto rozmieszczone, przechodzące w cętki, zwłaszcza przy kielichu. Miąższ, białokremowy, bardzo soczysty, masłowy, nieco aromatyczny, winnosłodki, bardzo smaczny.

 

Dojrzewanie owoców. Dojrzałość zbiorczą osiągają w pierwszej połowie października, konsumpcyjną zaśw listopadzie, w chłodni do stycznia.

 

Przydatność odmiany. Odmiana wybitnie deserowa. Może być polecana do sadów towarowych, ale wyłącznie na pigwie. Obecnie bardzo ceniona w ogrodach przydomowych i działkowych.

SALISBURY

Synonimy. Princesse Marianne, Prinzessin Marianne, Marianna

 

Pochodzenie. Odmiana pochodzenia belgijskiego z końca XVIII wieku. Była bardzo ceniona i mocno rozpowszechniona w Polsce.

 

Drzewo. Początkowo rośnie silnie, później wzrost słabnie. Tworzy koronę wyniosłą, wąskostożkowatą, zwisających gałęziach. Kwitnie średnio wcześnie i dość długo. W okres owocowania wchodzi wcześnie, bo w 3-4 roku po posadzeniu, owocuje obficie, ale przemiennie.. Na mróz dość wytrzymałe, na parcha średnio podatne. Ma stosunkowo małe wymagania glebowe. Udaje się dość dobrze nawet w chłodniejszy klimacie. Źle rośnie na pigwie dlatego potrzebuje pośredniej.

 

Owoce. Średniej wielkości, wydłużone, przy kielichu pękate, kanciaste, o nierównej powierzchni. Najczęściej wyrównane co do wielkości i kształtu. Skórka cienka, silnie ordzawiona, szorstka, rdzawozielonkawa, później jasnożółta, silnie pokryta przetchlinkami, czasami pokryta delikatnym, szaroceglastym, rozmytym  rumieńcem, ale tylko od strony słonecznej. Miąższ białokremowy lub zielonkawokremowy, soczysty, słodkokwaskowy, korzenny, smaczny.

 

Dojrzewanie owoców. Dojrzałość zbiorczą owoce osiągają w drugiej dekadzie września i przechowują się przez około 2 tygodnie. W chłodni mogą leżeć do stycznia.

 

Przydatność odmiany. Owoce wybitnie deserowe, niezbyt przydatne na przetwory. Ze względu na wczesną porę dojrzewania i niezbyt długi okres przechowywania polecana głównie do sadów przydomowych.

JÓZEFINKA

Synonimy: Josephine de Malines, Josephine von Mecheln, Mechelenská, Żozefina Miechielskaja

 

Pochodzenie. Odmiana pochodzenia belgijskiego, znaleziona jako przypadkowa siewka w około 1830 roku. W Polsce bardzo znana i była przez szereg lat zalecana była do uprawy.

 

Drzewo. W młodości rośnie średnio silnie, później wzrost słabnie.. Koronę tworzy szeroko-stożkowatą, gęstą, przewieszającą się.  Kwitnie średnio wcześnie, długo, kwiat dość wytrzymałe na wiosenne przymrozki. W okres owocowania wchodzi średnio wcześnie, owocuje niezbyt obficie, przeważnie przemiennie. Na mróz dość wrażliwe, na parcha średnio podatne.

 

Owoce. Różnej wielkości, przeważnie mniej niż średnie. Skórka średniej grubości, delikatna, delikatna, gładka, matowa, początkowo jasnozielona, później jasnożółta, z ciemnymi przetchlinkami, rzadko z delikatnym marmurkowoczerwonym rumieńcem, czasami przy szypułce ordzawione. Miąższ białokremowy, delikatny, aromatyczny, soczysty, słodki, bardzo smaczny.

 

Dojrzewanie owoców. Dojrzałość zbiorczą osiągają w połowie października, konsumpcyjną zaś w grudniu. W przechowalni do marca i dłużej.

 

Przydatność odmiany. Odmiana wybitnie deserowa. Nie przydatna przetwory. Udaje się tylko na w najcieplejszych rejonach kraju, na glebach żyznych, głębokich i przepuszczalnych.

PLEBANKA

 

Synonimy: Poire de Curé, Vicar of Winkfield, Pastorenbirne, Kiurie, Pastornice

 

Pochodzenie. Bardzo stara odmiana pochodzenia francuskiego z 1760 roku. W Polsce przez wiele lat była zalecana do uprawy. Obecnie spotykana jedynie w starych sadach.

 

Drzewo. Początkowo rośnie bardzo silnie, później wzrost słabnie. Tworzy koronę wysoką, stożkowatą, ze zwisającymi gałązkami. W okres owocowania wchodzi średnio wcześnie. Owocuje obficie, najczęściej przemiennie. Kwitnie średnio wcześnie, jest złym zapylaczem. Na mróz niezupełnie wytrzymałe, na parcha dość podatne.

 

Owoce. Duże lub bardzo duże, wydłużone, butelkowate, przeważnie z lekką, często ordzawioną bruzdą ciągnącą się wzdłuż owocu, przy kielichu zaokrąglone, Skórka sucha, nieco szorstka, delikatna, szarozielona, delikatnie pokryta przetchlinkami, czasem z jasnym, brunatnoczerwonym rumieńcem. Miąższ żółtawobiały, często gruboziarnisty, mało korzenny, przyjemnie słodki, dość smaczny.

 

Dojrzewanie owoców. Dojrzałość zbiorczą osiągają w końcu października. Do konsumpcji nadają się w grudniu. W przechowalni do stycznia, w chłodni nieco dłużej.

 

Przydatność odmiany. Owoce deserowe, ale również doskonałe na kompoty i susz.

SZARNEZA

Synonimy: Charneux, Köstliche von Charneux, Tajuszczaja iż Szarne

 

Pochodzenie. Odmiana pochodzenia belgijskiego. Przez długi czas była polecana do uprawy w rejonach zachodnich Polski. Obecnie rzadko spotykana.

 

Drzewo. Rośnie średnio silnie, tworzy koronę wąsko stożkowatą, dość gęstą o gałęziach zwisających. W okres owocowania wchodzi niezbyt wcześnie, owocuje dość obficie, na ogół corocznie. Na mróz mało wytrzymałe, na parcha średnio podatne.

 

Owoce. Średniej wielkości, czasami duże, jajowate, wydłużone, trochę asymetryczne. Skórka zielonożółta, cienka, pokryta dużymi, szarymi przetchlinkami. Od strony słonecznej pokryta słabym, czerwonobrunatnym rumieńcem. Miąższ żółtawobiały, bardzo delikatny, soczysty, rozpływający się, lekko aromatyczny, słodko-winny dość smaczny.

 

Dojrzewanie owoców. Dojrzałość zbiorczą osiągają w trzeciej dekadzie września, a konsumpcyjną w drugiej dekadzie października. W przechowalni do listopada, a w chłodni nawet do lutego.

 

Przydatność owoców. Odmiana deserowa i przerobowa (doskonałe na susz). Może być zalecana do sadów przydomowych i ogrodów działkowych w najcieplejszych rejonach kraju.

MARGUERITE MARILLAT

Synonimy: Marillatowa, Margarita Marilja, Marillatova

 

Pochodzenie. Stara odmiana pochodzenia francuskiego. Dawniej w Polsce bardzo popularna. Obecnie spotykana jedynie w ogrodach amatorskich.

 

Drzewo. Rośnie dość słabo. Tworzy koronę stożkowatą, luźną, regularną, z dużą ilością krótkopędów. W okres owocowania wchodzi bardzo wcześnie, owocuje średnio obficie, na ogół regularnie. Na mróz  średnio wytrzymałe, na parcha mało podatne.

 

Owoce. Duże lub bardzo duże, stożkowate, szerokojajowate, asymetrycznie. Skórka jasnożółta, mocna, gładka, matowa, pokryta licznymi rdzawymi plamkami i delikatnym rumieńcem od strony słonecznej. Miąższ żółtobiały, delikatny, rozpływający się, soczysty, winnosłodki, z delikatnym muszkatołowym aromatem, bardzo smaczny.

 

Dojrzewanie owoców. Dojrzałość zbiorczą osiągają na początku września i już po kilku dniach nadają się do konsumpcji. Przechować je można najwyżej do połowy października.

 

Przydatność odmiany. Odmiana deserowa i przerobowa ( szczególnie nadaje się na kompoty. Odmiana polecana do małych sadów przydomowych ze względu na słaby wzrost i bardzo ładne owoce odporne na parcha. Dobra odmiana amatorska szczególnie polecana na ciepłe i zaciszne stanowiska.

OPISY WYBRANYCH ODMIAN JABŁONI

ANANAS BERŻENICKI   

Pochodzenie.  Odmiana znaleziona przez prof. A. Hrebnickiego w Bereżnikach koło Dukszt na Wileńszczyźnie jako siewka nieznanej odmiany.

 

Drzewo.  Rośnie bardzo silnie, tworzy potężną kulistą koronę, Konary mocno zrośnięte z pniem, nie rozłamują się pod ciężarem owoców. Gałęzie dość liczne, zawsze odchodzące od pnia pod kątem prostym. Liście duże, jasnozielone. W okres owocowania wchodzi w 8 - 10 roku po posadzeniu. Na podkładkach karłowych zaczynają owocować już w 4 - 5 roku. Owocuje corocznie, początkowo niezbyt obficie. Odmiana całkowicie wytrzymała na mróz, odporna na parcha i mączniaka.  Wymaga gleb żyznych, bardzo obficie nawożonych.

 

Zapylacze. Papierówka.

 

Owoce.  Duże, lub bardzo duże, kulisto-stożkowate lub kuliste nieco spłaszczone, lekko zwężające się ku kielichowi, delikatnie żebrowane. Skórka cielisto-słomiasta, gładka, gruba, pokryta delikatnym, rozmytym, miedziano-różowym rumieńcem. Szypułka cienka, krótka, nie wystaje poza brzegi zagłębienia. Zagłębienie szypułkowe lejkowate, foremne, głębokie, zielone. Kielich zamknięty lub półotwarty. Zagłębienie kielichowe szerokie, głębokie, drobno karbowane. Miąższ kremowy, zbity, po dojrzeniu kruchy, mało soczysty, winno-słodki, lekko aromatyczny, smaczny. Gniazdo nasienne duże, komory obszerne, wypełnione licznymi, ostro jajowatymi nasionami.

 

Dojrzewanie owoców.  Dojrzałość zbiorczą owoce osiągają w pierwszej połowie sierpnia, konsumpcyjną tydzień później, w przechowalni do końca września.  W przechowalni nietrwałe.

 

Przydatność odmiany.  Owoce stołowe, mniej nadają się na przetwory.

ANTONÓWKA ZWYKŁA

Należy do grupy ramburów.

 

Synonimy.  Antonowka obyknowiennaja, Antonowka, Possarts Nalivia

 

Pochodzenie.  Bardzo stara odmiana rosyjska. (wg Taranowej ) pochodzi od jabłoni leśnej. Najbardziej popularna z rosyjskich odmiana, uprawiana szeroko na Białorusi i w innych republikach nadbałtyckich. Również masowo uprawiana była w Polsce, ale w miarę unowocześniania sadów produkcja owoców Antonówki maleje.

 

Zapylacze. ‘Charłamówka’, ‘Glogierówka’, ‘Grafsztynek Prawdziwy’, ‘James Grieve’, ‘Kalwila Biała’, ‘Oliwka Żółta’, ‘Pepina Szafranowa’, ‘Titówka’.

 

Drzewo.  Młode drzewa rosną początkowo słabo, często mają krzywe pnie. Tworzy koronę szeroko-kulistą lub kulistą, dość kształtną. Pędy cienkie, bardzo mocne, sztywne, twarde, brązowo-czarne, z białymi soczewkami i końcami pokrytymi siwym kutnerem. Gałęzie pokryte licznymi krótkopędami. Korona zbudowana z nielicznych konarów wyrastających pod ostrym kątem, ze skłonnością do wyłamywania się pod ciężarem owoców. Liście średnie, eliptyczne lub okrągłe, tępo ząbkowane. W okres owocowania wchodzi w 6-7 roku po posadzeniu, owocuje obficie, przemiennie. Odmiana o dużej wytrzymałości na mróz oraz dostatecznej odporności na parch.

Kwitnie wcześnie, kwiaty wytrzymałe na niekorzystne warunki atmosferyczne. Antonówka uważana jest za bardzo dobry zapylacz dla innych odmian jabłoni. Sama jest wyraźnie obcopylna, jako zapylacze polecane są: Pepina Szafranowa, Glogierówka, Titówka, Grafsztynek Inflancki.

 

Owoce.  Średniej wielkości lub duże, zmiennego kształtu, zasadniczo cylindryczne, ale są również baryłkowate i spłaszczone, niekiedy lekko żebrowane. Kielich duży lub średni, zamknięty, ze złożonymi działkami. Zagłębienie kielichowe duże, głębokie, nieregularne i drobno pofałdowane. Szypułka cienka, średniej długości. Zagłębienie szypułkowe bardzo głębokie, dość sz

erokie, ordzawione.

Skórka twarda, jasnozielona, u dojrzałych owoców zielonożółta, błyszcząca, z silnym aromatem. Przetchlinki białe najgęściej umieszczone przy kielichu. Gniazdo nasienne płasko cebulowate, duże. Komory nasienne małe, dobrze rozwinięte, nieco popękane.

Miąższ biały, z lekkim odcieniem kremowym lub zielonkawym, gruboziarnisty, kruchy, kwaskowaty, bardzo aromatyczny.

 

Dojrzewanie owoców.  Dojrzałość zbiorczą owoce osiągają w II połowie IX. Łatwo opadają z drzew. Przechowują się do X. Owoców nie należy przetrzymywać na drzewie gdyż mącznieją i łatwo się psują.

 

Przydatność odmiany.  Owoce świetne na kompoty, marmolady, galaretki i szarlotki. Siewki Antonówki stanowią bardzo cenny materiał do produkcji drzewek. Odmiana ze względu dość silny wzrost nie jest polecana do ogródków przydomowych i działkowych.

ANTONÓWKA PÓŁTORAFUNTOWA

Pochodzenie. Odmiana odkryta przez I. Miczurina w roku 1888 jako sport (wegetatywna mutacja) Antonówki Mohylewskiej Białej. Odmiana rozpowszechniona w byłym Związku Radzieckim i na terenie Polski.

 

Drzewo. Drzewo rośnie silnie, tworząc rozłożystą koronę.

 

Zapylacze. Nieznane.

 

Owoce. Owoce bardzo duże, kształtu owalno-wydłużonego, lekko ścięte ku kielichowi. Na owocu występują lekkie żebrowania. Kielich zamknięty. Szypułka krótka. Zagłębienie szypułkowe nieregularne, pokryte silnym ordzawieniem. Skórka cienka, biała z lekkim odcieniem żółtawozielonkawym. Miąższ biały, gruboziarnisty przypominający smakiem Antonówkę Zwykłą.

 

Dojrzewanie owoców. Owoce dojrzewają przed Antonówką Zwykłą. Przechowywać można najdalej do połowy października. Owoce są wrażliwe na transport oraz są bardzo podatne na brunatną zgniliznę i oparzelinę powierzchniową.

 

Przydatność odmiany. Bardzo ceniona ze względu na właściwości przetwórcze. Nadaje się do szarlotek, przecierów, musów, dżemów, kompotów, surówek, często przeznaczany jest na susz.

BOIKEN

Synonimy:  Złotka Boikena, Boikowo, Pomme Boiken, Boikenapfel.

 

Pochodzenie.  Odmiana pochodzenia niemieckiego, opisana po raz pierwszy w 1828 roku przez Schrödera.

 

Drzewo.  Rośnie umiarkowanie. Koronę tworzy kulistą, luźną, o charakterystycznym układzie konarów - rozgałęziają się pod kątem prostym i ogoła

cają się w częściach przynasadowych z krótkopędów. Kwitnie pod koniec masowego kwitnienia jabłoni. Dobrymi zapylaczami dla niej są: Antonówka Zwykła, Oliwka Inflancka, Koksa Pomarańczowa, Landsberska, Malinowa Oberlandzka i Jonathan. W okres owocowania wchodzi wcześnie. Owocuje obficie, ale przemiennie. Odmiana dość wytrzymała na mróz, podatna na parcha i mączniaka.

 

Zapylacze.

 

Owoce.  Średniej wielkości, kulistostożkowate, często duże, a wówczas wyraźnie zwężone ku kielichowi, spłaszczone, przy kielichu żebrowane. Skórka tłusta, początkowo zielona, w miarę dojrzewania żółknąca, z odcieniem zielonkawym, niekiedy pokryta rozmytym, różowym rumieńcem z wyraźnymi przetchlinkami. Szypułka dość długa, w zagłębieniu szerokolejkowatym, nieordzawionym. Kielich przeważnie półotwarty, w zagłębieniu zawsze lekko karbowanym. Miąższ jędrny, biały, ścisły, drobnoziarnisty, kwaskowy, o miernym smaku.

 

Dojrzewanie owoców.  Dojrzałość zbiorczą owoce osiągają w X, a konsumpcyjną w XII. Mogą być przechowywane do IV a nawet dłużej. Duże owoce przechowują się źle. Są podatne na oparzeliznę powierzchniową, gorzką plamistość podskórną i gorzką zgniliznę.

 

Przydatność odmiany.  Odmiana ceniona jako surowiec dla przemysłu. W młodych sadach Boiken już nie występuje. Dyskwalifikuje tę odmianę duża podatność na wymienione choroby.

BEFOREST

Pochodzenie. Odmiana pochodzenia kanadyjskiego.

 

Drzewo. Drzewo rośnie bardzo silnie. Tworzy koronę dużą, kulistą i średnio zagęszczoną. W okres owocowania wchodzi w 6 roku po posadzeniu. Owocuje corocznie, później raczej przemiennie.

 

Zapylacze: ‘Antonówka’, ‘Boiken’, ‘Grafsztynek’, ‘Koksa Pomarańczowa’, ‘Landsberska’.

 

Owoce. Owoce średniej wielkości, kuliste z tendencją do drobnienia. Skórka sucha, zielonkawożółta z różowym, paskowanym rumieńcem o rdzawych plamkach cętkach. Na skórce występują drobne, żółtawe i białawe przetchlinki. Szypułka różnej wielkości, dość gruba. Miąższ kremowy, jędrny, soczysty, winnosłodki i aromatyczny. Dojrzałość zbiorczą owoce osiągają w drugiej połowie września, a konsumpcyjną w grudniu.

 

Dojrzałość owoców. Odmiana deserowa i nadaje się na soki.

 

Przydatność odmiany. Odmiana wytrzymała na mróz. Na parcha i na mączniaka jest dość odporna.

CESARZ WILHELM /syn. RENETA CZERWONA/

Synonimy: ‘ Reneta Czerwona’, ‘Empereur Guillaumer’, ‘Emperor Wilhelm’, ‘Imperator
Wilhelm’, ‘Kaiser Wilhelm’, ‘Vilémovo’, ‘Wilhelmapfel’

 

Pochodzenie. Została znaleziona w Niemczech w 1864 roku. Przypuszcza się, że jest siewką
odmiany ‘Reneta Harberta’. W Polsce przed wojną była zalecana do uprawy. Jednak sadzono ją w sadach i ogrodach głównie na Podkarpaciu.

 

Drzewo. Rośnie bardzo silnie, tworzy wyniosłe, szerokie korony o mocnych, grubych konarach. Jest mało podatna na parcha jabłoni a jej drzewa charakteryzują się średnią wytrzymałością na mróz. Kwitnie średnio późno i w lata z przymrozkami jej kwiaty są mniej narażone na uszkodzenia. Jest odmianą triploidalną a zatem nie nadaje się jako zapylacz dla innych odmian jabłoni.

 

Zapylacze: ‘Koksa Pomarańczowa’, Koronselska’, ‘Królowa Renet’, ‘Landsberska’, ‘Ontario’, ‘Reneta Baumana’. Triploid - zły zapylacz.

 

Owoce. Duże a przy obfitym plonie średniej wielkości, kulisto stożkowate lub szeroko-stożkowate, przy kielichu delikatnie żebrowane. Skórka gruba, lekko chropowata, zielonkawa, nieco błyszcząca, od strony nasłonecznionej prawie całkowicie pokryta czerwonym rozmytym rumieńcem z wyraźnie widocznymi ciemniejszymi paskami. Cechą charakterystyczną są duże, rdzawe przetchlinki rozmieszczone na całej powierzchni skórki. Miąższ jest żółtawy, zwięzły, po dojrzeniu kruchy, soczysty, dosyć smaczny.

 

Dojrzewanie owoców. Owoce należy zbierać w drugiej połowie września. Owoce średniej wielkości można przechować przez kilka miesięcy. Natomiast duże jabłka bardzo szybko przejrzewają i stają się mało smaczne. W lata bardzo suche na owocach pojawiają się objawy gorzkiej plamistości podskórnej – choroby fizjologicznej spowodowanej niedostatecznym zaopatrzeniem jabłek w wapń.

Dojrzałość konsumpcyjna : październik – luty.

 

Właściwości użytkowe : odmiana deserowa i przerobowa. W okres owocowania wchodzi średnio wcześnie. Lepiej rośnie i owocuje na glebach żyznych. W takich warunkach rodzi też owoce lepszej jakości i charakteryzuje się bardziej regularnym, corocznym plonowaniem.

GLORIA MUNDI

Synonimy. Sława Świata.

 

Drzewo. Drzewo duże, korona rozłożysta, szeroka płasko-kulista i gęsta. Plonuje średnio obficie, raczej corocznie.

 

Zapylacze. Nieznane.

 

Owoce. Owoce są bardzo duże, nieforemne, z trzema lub czterema żebrami Skórka cienka, błyszcząca, jasno zielona, z białymi kropkami, u dojrzałych owoców żółtawa ze słabym pomarańczowym rumieńcem. Miąższ biało żółty, gruboziarnisty, kwaskowy, na powietrzu szybko ciemnieje.

 

Dojrzewanie owoców. Owoce zbiera się w październiku, dojrzewają w grudniu, przechowują się do marca, ale łatwo gniją. Jest to typowa odmiana przerobowa.

 

Przydatność odmiany. Odmiana odporna na parcha jabłoni.

GRAFSZTYNEK INFLANCKI

 

Synonimy.  Osiennoje polosatoje, Herbstreifling, Obreza, Kalwila ryżowa, Livländdischer Gravensteiner, Augustapfel streifling, Autumn Streaked Gravenstein, Rosenstreifling.

 

Pochodzenie.  Odmiana pochodzenia holenderskiego, lecz nie wiadomo kiedy dostała się do krajów nadbałtyckich (wg Smardzewskiego), natomiast pochodzenia łotewskiego (wg F. Owsienki) pomologa rosyjskiego.

 

Drzewo.  Początkowo rośnie silnie, po wejściu w okres owocowania, słabnie. Tworzy koronę o gałęziach lekko zwisających, odchodzących od pnia po kątem prostym. Kora gładka, jasno-szara. Pędy z wierzchu jasno-cynamonowe, pod spodem oliwkowo-zielone, bardzo słabo omszone. Oczka bardzo duże, szare, silnie omszone, na końcach pędów okrągłe i bardzo duże, osadzone na pędzie dość rzadko i nierównomiernie.  Liście duże lub bardzo duże, czasem koliste bez zaostrzeń, grubo ząbkowane, pod spodem srebrzyste, z wierzchu gołe, matowe, z silnie występującymi żyłkami pod spodem. Ogonki liściowe grube, czerwone i omszone. Owoce osadzone pojedynczo na gałązkach. W okres owocowania wchodzi niezbyt wcześnie, bo dopiero w 7-9 roku po posadzeniu. Dobrze pielęgnowane owocuje corocznie. Całkowicie wytrzymałe na mróz, odporne na choroby i szkodniki, niewybredne co do gleby i stanowiska.

 

Zapylacze. ‘Ananas Berżenicki’, Antonówka Zwykła’, ‘Antonówka Półtorafuntowa’, ‘Titówka’.

 

Owoce.  Średniej wielkości, nieraz duże, bardzo wyrównane, kuliste, lekko wydłużone, zwężające się ku kielichowi, z małym żebrem, często z jednym , lekko zarysowanym szwem. Charakterystyczne dla Grafsztynka Inflanckiego jest to, że ogonkowa połowa owocu, jest silnie do ogonka zwężona i kończy się małą płaszczyzną a czasem i klukiem.

Kielich bardzo duży, półotwarty a czasem zamknięty, niekształtny. Zagłębienie kielichowe szerokie i głębokie, wyraźnie żebrowane.

Szypułka średniej długości, dość gruba, prawie prosta, wychodzi ukośnie poza zagłębienie szypułkowe, zakończona dość znacznym zgrubieniem na końcu. Zagłębienie szypułkowe bardzo wąskie, małe, czasami lekko ordzawione.

Skórka sucha, cienka, gładka, żółtawozielona, w miarę dojrzewania żółknąca, delikatnym białawym nalotem i rumieńcem złożonym z licznych purpurowo-karminowych smużek i pasków. Miąższ biały, lub lekko żółtawy, czasem różowy pod skórką, kruchy, soczysty, o przyjemnym słodkim i nieco malinowym smaku. Komory nasienne średnie , cebulowate, otoczone, żółtawo-zielonkawą obwódką, delikatnie otwarte lub zamknięte. Nasiona długie, i pełne, ciemno-bure.

 

Dojrzewanie owoców.  Dojrzałość zbiorcza owoce osiągają pod koniec VIII lub na początku IX. Można je przechowywać do połowy X. Dobrze znoszą transport.

KANTÓWKA GDAŃSKA

Synonimy : ‘Abraham’s Apfel’, ‘Angolosa Danzica’, ‘Apfelmuser’, ‘Calville de Dantzick’, ‘Calville de Dantzig’, ‘Calvillartiger’, ‘Danczigi bordas’, ‘Danziger Kantapfel‘, ‘Florentiner’, ‘Gdańska Graniatka’, ‘Gdańský hranáč‘, ‘Kantak Gdański’, ‘Kantówka’, ‘Lorenz Apfel’, ‘Mela Fiorentina’, ‘Pomme Rose’, ‘Roode Kant’, ‘Roter Kantapfel’, ‘Schwäbischer Rosenapfel’, ‘Winter-Rosenapfel’, ‘Zebernac Gdansky’

 

Pochodzenie : Jest siewką o nieznanym rodowodzie. Przypisuje się jej pochodzenie niemieckie lub holenderskie. Z powodu nazwy uważa się też, że jest odmianą polską. Znana już była w 1760 roku, kiedy sporządzono pierwszy opis pomologiczny.

 

Drzewo : rośnie silnie, korona duża, kulista, zagęszczona z powodu licznie wytwarzanych krótkopędów i drobnych gałązek. Jest wytrzymałe na mróz i mało podatne na parcha i mączniaka jabłoni. W okres owocowania wchodzi średnio późno, plonuje obficie ale ma tendencję do przemiennego owocowania (co drugi rok). Bardziej regularne plonowanie jest wtedy, gdy drzewo rośnie na glebie żyznej i dostatecznie wilgotnej. Kwitnie późno i unika strat powodowanych przez przymrozki wiosenne. Jest diploidem i może być stosowana jako zapylacz.

 

Zapylacze. ‘Boiken’, ‘Koksa Pomarańczowa’, ‘Kronselka’, Królowa Renet’, Ontario’, ‘Reneta Szampańska’.

 

Owoce: średniej wielkości, kuliste lub kulisto-stożkowate, lekko zwężające się w kierunku kielicha, żebrowane. Cechą właściwą dla odmiany jest kant widoczny na jabłku, biegnący od kielicha przez cały owoc aż do szypułki. Stąd też wzięła się nazwa odmiany. Skórka jasnozielona a po dojrzeniu zielono-żółta, tłustawa z dosyć intensywnym, czerwonym, paskowanym lub marmurkowo-paskowanym rumieńcem. Na całej powierzchni widoczne są jasne przetchlinki. Miąższ ma barwę kremową, jest słodko-kwaskowaty o przeciętnym smaku.

 

Dojrzałość zbiorcza : owoce powinno się zbierać w drugiej połowie września lub na początku października, kiedy podstawowa barwa skórki (ta nie pokryta rumieńcem) zmienia się z trawiasto zielonej na jasnozieloną. W chłodni zachowują dobrą jakość przez kilka miesięcy.

Dojrzałość konsumpcyjna : listopad – styczeń.

 

Właściwości użytkowe : odmiana głównie przerobowa. Największą zaletą odmiany jest obfite plonowanie i mała podatność na choroby. Z powodu skłonności do przemiennego owocowania wymaga przerzedzania zawiązków. Zabieg ten przeciwdziała także drobnieniu owoców co jest widoczne na starszych drzewach.

 

 

KRÓTKONÓŻKA KRÓLEWSKA

Synonimy : ‘Belgischer Kurzstiel’, ‘Court Pendu’, ‘Court Pendu Plat’, ‘Court Pendu Rouge’, ‘Courtpendu Royal’, ‘Court Pendu Royal’, ‘Koenigl Kurzstiel’, ‘Königlicher Kurzstiel’, ‘Korotkonozhka korolevakaya’, ‘Krátkostopka královská’, ‘Królewskie Kuse’, ‘Reinette de des Belges’, ‘Reneta Krótkonóżka’, ‘Rød Korstlik’, ‘Wise Apple’, ‘Turtit cu coada scurtã’

 

Pochodzenie : Jest dosyć starą odmianą, gdyż wzmianki o niej pojawiły się już w drugiej połowie XVI wieku. Do końce nie wiadomo, gdzie została wyhodowana. W różnych opracowaniach można znaleźć informacje, że pochodzi z Francji, Niemiec, Holandii lub Włoch. Mnogość synonimów świadczy o tym, że była ona uprawiana w wielu krajach.

 

Drzewo : rośnie umiarkowanie silnie a po wejściu w okres owocowania słabo. Korony są kuliste lub nieco spłaszczone. Pąki kwiatowe zawiązuje na krótko- i długopędach. Jest mało podatna na parcha jabłoni a średnio na mączniaka. W naszych warunkach jest wytrzymała na mróz. Kwitnie późno zatem kwiaty nie są narażone na uszkodzenia przez przymrozki wiosenne. Z tego powodu nazywano ją „mądrym jabłkiem” (‘Wise Apple’). Jest diploidem i może zapylać inne odmiany późno kwitnące.

 

Zapylacze. ‘Golden Hornet’ (jabłoń ozdobna), ‘Grahama Jubileuszowa’, ‘Koksa Pomarańczowa’, ‘Królowa Renet’, ‘Northen Spy’, ‘Reneta Gwiazdkowa’.

 

Owoce: średniej wielkości lub drobne, kulisto spłaszczone, wyrównane pod względem kształtu i wielkości. Skórka jest gładka, zielonkawo-żółta, lekko błyszcząca, w znacznej części pokryta marmurkowym, czerwonym rumieńcem. Na całej powierzchni owocu widoczne są drobne, beżowe przetchlinki. Wokół kielicha oraz szypułki występuje ordzawienie. Charakterystyczna dla odmiany jest bardzo krótka, gruba szypułka stąd też wzięła się jej nazwa – „krótkonóżka”. Miąższ jest kremowo-biały, drobnoziarnisty, mało soczysty, kwaskowato-słodki, lekko winny.

 

Dojrzałość zbiorcza : owoce należy zbierać w pierwszej połowie października. Zebrane w fazie dojrzałości zbiorczej mogą być znacznie dłużej przechowywane. Bezpośrednio po zbiorze nie nadają się do spożycia, ponieważ dopiero przechowane w niskiej temperaturze nabierają właściwego smaku. W czasie przechowywania wymagają zwiększonej wilgotności powietrza inaczej owoce marszczą się i więdną. Przy utrzymaniu stabilnej, niskiej temperatury dłużej zachowują dobrą jakość.

Dojrzałość konsumpcyjna : grudzień – luty/marzec.

 

Właściwości użytkowe : odmiana głównie przerobowa. Nadaje się na susz, wina i soki. Średnio wcześnie wchodzi w okres owocowania. Plonuje obficie ale co drugi rok, dlatego powinno się stosować zabiegi poprawiające regularność owocowania min. przerzedzanie zawiązków.

 

 

KOSZTELA

Synonimy.  Wierzbówka zimowa, Kosztylka

 

Pochodzenie Odmiana pochodzenia polskiego.

Według starych rękopisów nazwa pochodzi od J. Sobieskiego, który żałował, że zerwano tych dobrych jabłek „kosz tylko”. Nazwano je kosztylkami. Do Wilanowa sprowadził je z Czerwińska (od zakonników, którzy wyhodowali je z siewu około 1590 roku) pod nazwą Wierzbówka zimowa - ogrodnik Jakub Wieczorek. W pałacu nazywano je wierzbówkami białymi.

 

Drzewo.  Rośnie bardzo duże. Tworzy koronę kulistą lub płaską, dość gęstą. Konary sztywne, wzniesione do góry. Pędy średniej grubości lub grube, czarnobrunatne, kolankowate.

Pąki kwiatowe duże, kulisto wydłużone, brudno brązowe. Liście różnej wielkości, okrągławe lub eliptyczno wydłużone, płaskie lub rynienkowate i faliste po brzegu, grubo ząbkowane, ciemnozielone.

W okres owocowania wchodzi dość późno, bo dopiero w 10-13 roku po posadzeniu. Rodzi obficie, ale przemiennie. Odmiana wytrzymała na mróz i dość odporna na parch.

 

Zapylacze. ‘Boiken’, ‘James Grieve’.

 

Owoce.  Średniej wielkości lub duże, kuliste, przy kielichu nieco spłaszczone, nierównobokie.

Kielich duży, zamknięty lub półotwarty. Działki zielone, duże, wąskie, klinowato zaostrzone, od spodu brunatne. Zagłębienie kielichowe duże, niezbyt głęboki i szeroki, gładki, czasem spłaszczony-kolisto i otoczony słabymi nierównościami na wierzchu owocu.

Szypułka bardzo krótka, często nie wystaje poza zagłębienie, klukowata.

Zagłębienie szypułkowe małe, bardzo płytkie lub go nie ma zupełnie, ordzawione.

Skórka twarda, mocna, zielona, w miarę dojrzewania zmienia zabarwienie na słomkowożółte, czasami od strony nasłonecznionej, słaby, rozmyty pomarańczowy rumieniec. Przetchlinki białe, wyraźne. Dość charakterystyczne dla Koszteli są duże punkty czarnobure, rozmieszczone gęściej przy kielichu.

Gniazdo nasienne duże, stożkowate, otoczone żółtawymi wiązkami. Komory duże, otwarte. Nasiona małe, pękate, jasnobrunatne, po 1-4 w komorze.

Miąższ biały z odcieniem zielonkawym, pod skórką jasno żółtawy, kruchy, wybitnie słodki, soczysty, bez aromatu, twardy.

 

Dojrzewanie owoców.  Dojrzałość zbiorczą owoce osiągają w połowie IX, mają skłonność do masowego opadania. Do konsumpcji nadają się w X.

 

Przydatność odmiany.  Odmiana ze względu na małą zawartość kwasów nie ma zastosowania w przemyśle przetwórczym, natomiast jest poszukiwanym jabłkiem.

KRONSELSKA

Synonimy.  Kronselskoje prozracznoje, Transparente de Creocels, Eisapfel aus Croncels, Cronselské, Apfel aus Croncels, Transparent de Croncels.

 

Pochodzenie.  Odmiana pochodzenia francuskiego. Wyhodowana z nasion odmiany Aporta przez szkółkarza Balte w Kronsels pod Troją (Croncels pod Troyes) w 1870 roku.

 

Drzewo.  Rośnie silnie. Tworzy koronę kulistą lub kulisto-stożkową, nieregularną, dość luźną.

Gałęzie odchodzą od pnia pod kątem ostrym, silne, długie, sztywne, o buropopielatej korze z oliwkowym odcieniem. Pędy jasnowiśniowe z małymi , białawymi kropeczkami rzadko rozrzuconymi po skórce. Pączki małe, przylegające do pędu.

Liście duże, gęste, owalnie wydłużone lub tylko owalne, ciemnozielone, ząbkowane nieregularnie. Kwitnie obficie, corocznie. Kwiat jest wytrzymały na przymrozki. Odmiana dość wytrzymała na mróz, bardzo podatna na parcha i mączniaka, natomiast dość odporna na zarazę ogniową. W okres owocowania wchodzi dość wcześnie, lecz owocuje przemiennie. Wymaga dobrych gleb i ciepłych stanowisk, wtedy wydaje owoce o wyższej jakości.

 

Owoce.  Bardzo niewyrównane, od bardzo dużych do średnich, kształtne, kuliste nieco spłaszczone, przy kielichu lekko karbowane. Kielich mały, półotwarty lub otwarty. Zagłębienie kielichowe małe, głębokie, wąskie, drobno pomarszczone.

Szypułka średniej długości lub krótka, gruba, zielona, przy końcu zgrubiała. Zagłębienie szypułkowe głębokie, ciasne, lejkowate, u wierzchu szersze, delikatnie ordzawione.

 Skórka gładka, cienka, nieco tłustawa, jasnozielona, po dojrzeniu woskowo-żółta, silnie błyszcząca, od strony słonecznej pokryta słabym, rozmytym , pomarańczowym rumieńcem. Przetchlinki liczne, duże, zielonkawe, otoczone jasnożółtą obwódką.

Miąższ kremowy, gruboziarnisty, kruchy, soczysty, delikatny, aromatyczny, bardzo smaczny.

Gniazdo nasienne małe z żółtawą obwódką. Komory małe, otwarte. Nasiona liczne, duże, okrągławe, z tępymi i dość wysuniętymi końcami, czarnobrunatne.

 

Dojrzewanie owoców.  Owoce dojrzewają niezbyt równomiernie, zaczynając od połowy IX aż do połowy X. Przechowywane mogą być do połowy XI. Bardzo podatne na uszkodzenia.

 

Przydatność odmiany.  Owoc wyśmienity stołowy, kuchenny. Ze względu na małą odporność na transport obecnie polecany tylko do ogródków przydomowych. Odmiana spotykana bardzo często w okolicach Grójca, Lublina oraz w północnej i pn.- wsch. Polsce.

KRÓLOWA RENET

 

 

Synonimy.  Parména Zlatá, Parmien zołotoj zimnij, King of Pippins, Reine de Reinettes, Winter Goldparmäne.

 

Pochodzenie.  Odmiana pochodzenia prawdopodobnie francuskiego lub angielskiego, wyhodowana w XVIII wieku.

 

Drzewo.  Młode drzewo rośnie silnie, później słabiej. Tworzy koronę średniej wielkości, odwrotnie stożkowatą lub szeroko-piramidalną. Zaczyna owocować w 4-5 roku po posadzeniu. Owocuje obficie, ale przemiennie. Drzewa są krótkowieczne, wrażliwe na raka, dość wrażliwe na mróz, odporne na parcha. Wymagają gleb żyznych, bogatych w wapno i ciepłego stanowiska. Na glebach wilgotnych drzewa porażane są przez raka, na suchych - drobnieją owoce, natomiast w wilgotne lata owoce porażane są przez parcha.

Dobrymi zapylaczami dla Królowej Renet są: Antonówka Zwykła, Boiken, Glogierówka, Reneta Baumana, Landsberska, Kronselska, Zorza, Oliwka Inflancka i Oliwka Czerwona. Sama jest również doskonałym zapylaczem dla innych odmian.

 

 

Zapylacze. ‘James Grieve’, ‘Koksa Pomarańczowa’.

 

 

Owoce.  Średniej wielkości, bardzo kształtne, baryłkowate, zwężone ku kielichowi. Skórka cienka, zielonożółta, pokryta prążkowanym rumieńcem koloru czerwono-pomarańczowego, gładka, lśniąca, pachnąca.

Miąższ żółtawy, ścisły, kruchy, dość soczysty, słodko-winny, korzenny, z delikatnym aromatem, drobnoziarnisty, dość smaczny.

Zagłębienie kielichowe charakterystyczne dla tej odmiany żywozielono zabarwione.

 

Dojrzewanie owoców.  Dojrzałość zbiorczą owoce osiągają w połowie IX. W czasie dojrzewania dość łatwo opadają. Do spożycia nadają się od XI. Przechowują się do końca XII.

 

Przydatność odmiany.  Obecnie odmiana wybitnie amatorska. Polecana jedynie do ogródków przydomowych i na działki. Wymagane jest szczepienie na podkładce skarlającej. Wymaga gleb bardzo żyznych i ciepłych stanowisk.

KSIĄŻĘ ALBRECHT /PRUSKI/

Synonimy : ‘Albrechtapfel‘, ’Albrechtovo‘, ‘Princ Albrecht‘, ‘Prinz Albrecht von Preussen‘.

 

Pochodzenie : Jedne źródła podają, że jest siewką odmiany ‘Car Aleksander’ a w innych można znaleźć informację, że powstała ze skrzyżowania odmian ‘Car Aleksander’ x ‘Reneta Baumana’. Została wyhodowana w Niemczech około 1856 roku. Swego czasu była sadzona w sadach niemieckich i polskich.

 

Drzewo. Rośnie umiarkowanie silnie, tworzy średnio zagęszczoną, kulistą, lekko spłaszczoną o grubych konarach. Po wejściu w okres owocowania wzrost jest wyraźnie słabszy. Drzewo jest mało podatne na parcha i mączniaka jabłoni. Charakteryzuje się także dużą wytrzymałością na mróz. W okres owocowania wchodzi dosyć wcześnie, jest plenne ale przemiennie owocujące. Kwitnie średnio późno, nadaje się na zapylacza dla innych odmian o zbliżonej porze kwitnienia.

 

Zapylacze: ‘Cesarz Wilhelm’, ‘Kardynalskie’, ‘Koksa Pomarańczowa’, ‘Kronselska’, ‘Królowa Renet’, ‘Ontario’, ‘Pepina Linneusza’

 

Owoce. Duże lub bardzo duże kuliste, lub płaskie, zwężające się nieco w kierunku kielicha, nieregularne, lekko kanciaste. Skórka gładka, bez ordzawień, zielonkawożółta, od strony nasłonecznionej z czerwonawym, paskowanym lub rozmyto-pasowanym rumieńcem. W okolicy szypułki widoczne jest ordzawienie. Miąższ zielonkawo-biały, średnioziarnisty, kwaskowaty.

 

Dojrzałość zbiorcza : owoce dojrzewają w pierwszej połowie września. W chłodni zachowują dobrą jakość przez kilka miesięcy. Przed zbiorem nie opadają.

Dojrzałość konsumpcyjna : październik – styczeń.

 

Właściwości użytkowe. Odmiana o owocach przeznaczonych głównie na przetwory, przede wszystkim na susz i na dżemy. W warunkach polowych mało podatna na choroby i dość dobrze znosi zimy. W okres owocowania wchodzi średnio późno, plonuje umiarkowanie obficie, przemiennie. Należy stosować wszelkie zabiegi poprawiające regularność owocowania np. przerzedzanie zawiązków oraz cięcie i formowanie koron.

OLIWKA ŻÓŁTA

Synonimy. Inflandzka,  Papierówka, Biały Nalew

 

Pochodzenie. Odmiana pochodzi z krajów nadbałtyckich, rozpowszechniona i szeroko uprawiana na całym świecie ze względu na wczesne dojrzewanie owoców.

 

Drzewo. Drzewo rośnie silnie i tworzy dużą, kulistą koronę. W okres owocowania wchodzi wcześnie, w 3-4 roku po posadzeniu. Owocuje obficie, najczęściej przemiennie.

 

 

Zapylacze. ‘Antonówka Zwykła’, ‘Boiken’, ‘James Grieve’, ‘Koksa Pomarańczowa’, ‘Kronselka’, ‘Landsberska’.

 

Owoce. Owoc średniej wielkości, często mały, stożkowaty, nieregularnie, lekko żebrowany, z jednym żebrem wyraźniej zaznaczającym się. Skórka gładka, zielonkawożółta. Przetchlinki drobne, zielonkawe, z jaśniejszymi obwódkami. Szypułka cienka, długa, wystaje ponad zagłębienie. Miąższ zielonkawobiały, średnioziarnisty i kwaskowaty.

 

Dojrzewanie owoców. Dojrzałość zbiorczą osiąga pod koniec lipca lub na początku sierpnia. Jest to odmiana letnia. Owoce deserowe.

 

Przydatność odmiany. Odmiana wytrzymała na mróz, dość odporna na parcha, na mączniaka prawie niewrażliwa.

PIĘKNA Z BOSKOOP

Synonimy: Piękna z Boskoop, Boskopskaja Krasawica, Bell de Boscoop, Boskopske, Reinette de Boskoop, Schöner aus Boskoop.

 

Pochodzenie.  Odmiana pochodzenia holenderskiego, wyhodowana w połowie XIX wieku przez W. Ottolandera.

 

Drzewo.  Rośnie bardzo silnie, tworzy koronę kulistą, nieco spłaszczoną, dość zagęszczoną, o gałęziach pokrytych licznymi krótkopędami. Kwitnie wcześnie. Kwiaty wrażliwe na przymrozki. Jako triploid jest złym zapylaczem. Zapylaczami dla niej są: Landsberska, Idared, Wealthy, James Grieve, Koksa Pomarańczowa. W okres owocowania wchodzi późno, owocuje umiarkowanie, na podkładce M 9 corocznie. Odmiana wrażliwa na mróz, lecz stosunkowo odporna na choroby. Wymaga gleb bardzo żyznych, ciepłych i dość wilgotnych. Zupełnie zawodzi na glebach ubogich i stanowiskach podmokłych. Wymaga klimatu wilgotnego.

 

Zapylacze: ‘Boiken’, ‘Glockenapfel’, ‘James Grieve’, ‘Koksa Pomarańczowa’, ‘Malinowa Oberlandzka’, ‘Ontario’, ‘Reneta Baumana’, ‘Landsberska’, ‘Złota Parmena’.

 

Owoce.  Duże lub bardzo duże, wyrównanej wielkości, nierównobokie, baryłkowato-kuliste. Skórka średniej grubości, mocna, zielona, w miarę dojrzewania żółknąca, silnie ordzawiona , szorstka. Na niektórych owocach występuje dość silny, rozmyty rumieniec z ciemniejszymi paskami. Przetchlinki dość duże, zielone, z jasnymi obwódkami, ordzawione. Szypuła średniej długości, gruba. Zagłębienie szypułkowe dość głębokie, średnio szerokie, przeważnie ordzawione. Kielich zamknięty lub półzamknięty w zagłębieniu dużym, płytkim lub żebrowanym. Miąższ gruboziarnisty, ścisły, kruchy, zielonkawo kremowy, kwaśny z korzennym posmakiem. Gniazdo nasienne średniej wielkości, nasiona nieliczne, duże, często źle wykształcone.

 

Dojrzewanie owoców.  Dojrzałość zbiorczą owoce osiągają w październiku, konsumpcyjną w grudniu. Można je przechowywać do kwietnia. Zebrane za wcześnie, więdną. Zarówno w sadzie, jak i w przechowalni są bardzo wrażliwe na spadek temperatury poniżej 2˚C, zupełnie niegroźny dla innych odmian. Owoce tej odmiany trzeba przechowywać w temperaturze 4-6˚C, w niższej bowiem nabierają nieprzyjemnego posmaku. Owoce łatwo porażane przez są przez gorzką plamistość podskórną. Często też na początku lata pęka na nich skórka, gdy po dłuższym okresie suszy występują opady.

 

Przydatność odmiany.  Odmiana kuchenna.

 

      

 

                                                                                

 

PIĘKNA Z HERNHUT

 

Pochodzenie. Stara odmiana niemiecka, znaleziona w 1880 roku.

 

Drzewo. Drzewo rośnie stosunkowo silnie, tworząc kuliste, lekko spłaszczone korony z nieco przewieszającymi się pędami. Wcześnie wchodzi w okres owocowania, plonuje bardzo obficie, przemiennie. Owoce średniej wielkości, często drobne, kuliste lub lekko wydłużone, słabo żebrowane. Skórka gładka, zielonkawożółta, lekko błyszcząca, z bardzo dużym, mocnym, żywoczerwonym, paskowanym rumieńcem. Miąższ zielonkawobiały, pod skórką często różowawy, luźny, kruchy, soczysty, kwaskowatosłodki, dość smaczny.

 

Zapylacze. Nieznane.

 

Dojrzałość owoców. Dojrzałość zbiorczą osiąga w I połowie września. Odmiana deserowa, przetwórcza i na soki.

 

Przydatność odmiany. Słabo podatna na choroby i wytrzymała na mróz.

PIĘKNA Z REPT

 


Pochodzenie. Polska odmiana znaleziona w miejscowości Repty, popularna głównie na Śląsku.

 

Drzewo. Drzewa rosną niezbyt silnie, tworząc szerokostożkowate, wyraźnie zagęszczone korony. Zaczynają wcześnie owocować, ale nie każdego roku dają obfite plony.

 

Zapylacze. Nieznane, częściowo samopylna.

 

Owoce. Owoce średniej wielkości, kulistostożkowate. Skórka mocna, lekko tłustawa z wyraźnym, sinawym nalotem i purpurowym rumieńcem pokrywającym prawie całą powierzchnię. Miąższ owoców biały, zwięzły, soczysty, słodkawy, lekko aromatyczny, średnio smaczny.

 

Dojrzewanie owoców. Owoce osiągają dojrzałość zbiorczą na początku drugiej dekady października. W chłodni dają się przechować do wiosny. Mogą być wykorzystane do bezpośredniego spożycia i na przetwory.

 

Przydatność odmiany. Drzewa są dość wytrzymałe na mróz, średnio podatne na mączniaka i mało podatne na parcha.

RAPA ZIELONA

 

Pochodzenie. Odmiana polska.

 

Drzewo. Drzewo silnie rosnące, tworzy rozłożystą koronę. Owocuje średnio obficie, przemiennie.

 

Zapylacze. Nieznane.

 

Owoce. Owoce bardzo duże i ciężkie, szeroko-stożkowate, często niesymetryczne. Skórka zielona ze słabym rumieńcem. Miąższ kruchy, soczysty, lekko kwaśny.

 

Dojrzewanie owoców. Owoce zebrane we wrześniu, nadają się do krótkiego przechowywania.

 

Przydatność odmiany. Odmiana wytrzymała na mróz i średnio odporna na choroby.

 

 

 

 

RARYTAS ŚLĄSKI  

Pochodzenie. Odmiana znaleziona w Dębowcu na Śląsku Cieszyńskim, prawdopodobnie sport lub siewka Renety Blenheimskiej do której jest podobna.

 

Drzewo. Drzewo o silnym wzroście, tworzy luźną koronę. Zaczyna owocować późno i owocuje umiarkowanie, corocznie.

 

Zapylacze. Nieznane (kwitnie późno).

 

Owoce. Owoc średni do dużego. Kształt owocu dość regularny, kulisty, przeważnie nieco spłaszczony, często asymetryczny. Duże owoce mają często kształt baryłkowaty. Skórka owocu gruba o zabarwieniu złotożółtym, często z dużym czerwonym rumieńcem. Na owocach są widoczne przetchlinki i rdzawa siateczka. Miąższ białożółtawy, kruchy, soczysty, słodko-winnym, lekko korzennym, bardzo smaczny w typie renet.

 

Dojrzewanie owoców. Dojrzałość zbiorczą osiągają w końcu wrześniu. Owoce należą do grupy deserowych i mogą być wykorzystywane do przetwórstwa.

 

Przydatność odmiany. Odmiana mało podatna na parch i raka jabłoni. W młodym wieku bardzo mało odporna na mrozy, starsze drzewa odporne.

do góry
\

  |    |   |  

  |